Arnavutluk’ta genç öfke; Rama’nın istifası isteniyor

Arnavutluk’ta öğrencilerin eğitim koşullarına yönelik tepkisi, Başbakan Edi Rama hükümetini hedef alan geniş çaplı protestolara dönüştü. Üniversite ve lise öğrencilerinin katıldığı gösterilerde eğitim maliyetlerinin düşürülmesi, mali desteğin artırılması ve mezuniyet sonrasında daha iyi iş olanakları sağlanması isteniyor. Öğrencilerin eylemleri, aylardır yolsuzluk iddialarına ve tartışmalı bir turizm projesine karşı süren hükümet karşıtı gösterilerle birleşti.

16 Ekim Cuma günü Tiran’da yeniden sokağa çıkan binlerce kişi, Rama’nın istifasını talep etti. Eğitim Bakanlığı çevresinde güvenlik güçleriyle göstericiler karşı karşıya gelirken bazı gruplar camları ve trafik ışıklarını kırdı. Protestolar Lezha, Elbasan, İşkodra ve Korça kentlerine de yayıldı.

Polis, taş ve yanıcı maddeler atan gruplara göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla müdahale etti. Hafta boyunca kamu binaları, bankalar ve iş yerleri zarar gördü. 14 Ekim’de Eğitim Bakanlığı binasında ve banka şubelerinde yangınlar çıktı.

Dört günde 156 yaralı

İçişleri Bakanı Ervin Demo, 16 Ekim akşamı yaptığı açıklamada son dört gündeki olaylarda 156 kişinin yaralandığını bildirdi. Demo, yaralılar arasında 97 polis ve dört çocuğun bulunduğunu belirtti. Bakan, polis güçlerine çocuklar konusunda özel dikkat göstermeleri yönünde talimat verdiğini söyledi. Bu rakamlar hükümetin açıkladığı bilançoyu yansıtıyor.

Tiran polisinin 16 Ekim’de yayımlanan açıklamasına göre, bir önceki günkü olaylarla bağlantılı olarak 56 kişi gözaltına alındı, 97 kişi hakkında da ceza soruşturması başlatıldı. Polis, gözaltına alınanların 16’sının 15–17 yaşlarında olduğunu ve perşembe günkü olaylarda 24 polisin yaralandığını bildirdi.

Rama’dan “yabancı eller” iddiası

İstifa taleplerini reddeden Rama, 16 Ekim’de Facebook üzerinden yayımladığı video mesajında sükûnet çağrısı yaptı. Olayların arkasında Arnavutluk’un huzurunu istemeyen “yabancı eller” bulunduğunu ileri sürdü; ancak bu suçlamasında belirli bir ülke ya da aktörün adını vermedi. Rama hükümeti yolsuzluk suçlamalarını reddediyor.

Muhalefetteki Demokrat Parti ise öğrenci protestolarını destekleyerek erken seçim öncesinde geçici hükümet kurulmasını istedi. Avrupa Birliği’nin Arnavutluk Delegasyonu, polis müdahalesinin orantılı olması gerektiğini vurguladı ve göstericilere şiddetten kaçınma çağrısında bulundu.

Ne olmuştu?

Arnavutluk’ta hükümet karşıtı gösteriler, mayıs ayından bu yana sürüyordu. Tepkilerin merkezinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı lüks turizm projesi bulunuyordu. Proje, çevresel etkileri ve şeffaflık tartışmaları nedeniyle eleştiriliyordu.

Gösterilerde yolsuzluk iddiaları ve eşitsizlik de gündeme getirildi. “Flamingo” adıyla anılan hareket, zamanla Rama’nın istifasını isteyen daha geniş bir protestoya dönüştü. 13 Ekim’de öğrencilerin eğitim koşullarına yönelik gösterileri yeni bir eylem dalgası başlattı. Sonraki günlerde polisle çatışmalar ve kamu binalarına yönelik saldırılar yaşandı.

Rama’nın Sosyalist Partisi, Mayıs 2025 seçimlerinde üst üste dördüncü kez iktidar olmuştu.