The Economist: Türkiye’de yeni bir obruk açıldı, Erdoğan’ın çevresine yaklaşıyor
Fon soruşturması üst düzey bürokratlara, finans yöneticilerine ve iktidar partisi mensuplarına uzanırken AKP içinde de huzursuzluk büyüyor. The Economist, Kurak Günler filmine gönderme yaparak krizi Türkiye’de açılan yeni bir “obruk” olarak niteledi. Dergi, 131 yatırım fonunun tasfiyesiyle büyüyen krizin Erdoğan’ın yakın çevresine yaklaştığını ve olası bir erken seçim öncesinde iktidarın siyasi hesaplarını zorlaştırdığını yazdı. Ağustos sonundan ekim sonuna kadar borsada yaklaşık 150 milyar dolarlık piyasa değeri kaybı yaşandığı belirtildi.

The Economist, Türkiye’deki fon krizine ilişkin analizine Kurak Günler filmiyle başladı. Filmde Anadolu’nun hayalî bir kasabası yakınlarında dev obruklar beliriyor. Kasabaya gelen savcı, yaygın bir yolsuzluk ağıyla karşılaşırken soruşturma ilerledikçe tehdit ve baskı artıyor.
Dergi, Türkiye’de bu sonbaharda finansal bir skandal biçiminde yeni bir obruk açıldığı benzetmesini yaptı. Üst düzey bürokratları, finans yöneticilerini ve siyasetçileri içine çeken soruşturmanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yakın çevresine giderek yaklaştığını yazdı.
131 fon tasfiye edildi, 450 bini aşkın yatırımcı etkilendi
Dergiye göre kriz, bazı fonların yatırımcıların geri ödeme taleplerini karşılayamaması üzerine eylülde 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verilmesiyle açığa çıktı. Bu fonların bir bölümü, küçük ve az bilinen şirketlerin hisselerini yoğun biçimde alarak piyasa değerlerini hızla yükseltti. Yüksek getiri beklentisiyle fonlara giren yatırımcıların sayısı 450 bini, fonların yönettiği varlıkların toplamı ise 20 milyar doları aştı. Hisse satışlarının hızlanmasıyla birlikte ağustos sonundan ekim sonuna kadar borsadaki şirketlerin toplam piyasa değerinde yaklaşık 150 milyar dolarlık düşüş yaşandı.
Kavcıoğlu istifa etti, üst düzey isimler tutuklandı
Krizin son halkalarından biri, eski Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun 11 Kasım’da Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu başkanlığından istifa etmesi oldu. Dergi, Erdoğan’ın eski danışmanlarından birinin, Borsa İstanbul’un eski başkanlarından birinin ve eski bakan, AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın soruşturma kapsamında tutuklandığını aktardı. Sermaye Piyasası Kurulu ile kamu gözetimi ve denetiminden sorumlu kurumun başkanları ve bir Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı da görevlerinden ayrıldı.
Kaya ve eşinin hisse işlemleri soruşturuluyor
Savcılar, Fatma Betül Sayan Kaya ile eşinin, TERA fonunun büyük pay sahibi olduğu bir şirketteki hisse alım satımlarını inceliyor. Derginin aktardığına göre çiftin 163 milyon liraya aldığı hisseleri fon tasfiye edilmeden önce 2 milyar 170 milyon liraya sattığı ve yaklaşık 2 milyar lira kazanç sağladığı öne sürülüyor.
Kaya, usulsüzlük yaptığı ve içeriden bilgi aldığı iddialarını reddediyor. Dergi ayrıca, başka siyasetçilerin ve Cumhurbaşkanlığında görev yapan bazı isimlerin işlemlere dahil olmuş olabileceğine ilişkin Ankara’da dolaşan kulis iddialarına yer verdi.
Yazıcı’ya parti içinden eleştiri, Gül’den liste çağrısı
The Economist’e göre AKP Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı, eşinin bir akrabasının bir fondan yaklaşık 2,4 milyar lira kazanç sağladığına ilişkin haberlerin ardından parti içinden eleştiri aldı. Basına yansıyan savcılık sevk yazısında, Yazıcı’nın eşinin yeğeni olduğu bildirilen Adil Katılım Bankası kurucu ortağı Ali Paslı’nın, bankanın sermayesinden 1 milyar 844 milyon liralık TERA TLY fonu aldığı ve satıştan 2 milyar 430 milyon lira kâr elde ettiği öne sürüldü. Soruşturma kapsamında Paslı tutuklandı. Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı’nın şirketi Adil Varlık Yönetim’e de 17 Kasım’da kayyım atandı.
Dergi, bazı AKP yöneticilerinin dosyanın partinin tamamını zan altında bırakmasından kaygı duyduğunu aktardı. AKP’li Abdülhamit Gül, soruşturma kapsamındaki isimlere ilişkin şu ifadeyi kullandı: “Liste açıklanmadıkça herkes suçluymuş izlenimi oluşuyor.”
Denetim kurumları neden daha erken harekete geçmedi?
Erdoğan ve Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturmada kimseye ayrıcalık tanınmayacağını açıkladı. The Economist’e göre Erdoğan, ilk tutuklamalar ve fonların tasfiyesiyle krizi geride bırakmayı umuyordu. Ancak işlemlerin ölçeği ve yeni bulgular, düzenleyici kurumların 2025 sonundan itibaren ortaya çıkan uyarı işaretlerine rağmen neden daha erken müdahale etmediği sorusunu gündeme taşıdı.
Dergi, denetim kurumlarının geciktiği değerlendirmesinin yanı sıra bazı yetkililerin işlemlere göz yummuş ya da dahil olmuş olabileceği iddiasının da daha sık dile getirildiğini yazdı.
Medyaya müdahale ve erken seçim hesabı
Dergi, son iki ayda T24’e erişim engeli getirilmesini ve Halk TV ile Sözcü TV’nin yönetimlerine el konulmasını, fon skandalına ilişkin haberlerin yayılmasını sınırlama çabası olarak değerlendirdi. Borsadaki satış baskısının hafiflediğini belirten The Economist, seçimlerin öne çekilebileceği beklentisine dikkat çekti. Dergiye göre dosyanın Erdoğan’ın yakın çevresine yaklaşması ve AKP yönetimine ilişkin yeni iddialar, krizin siyasi etkilerinin seçim sürecine kadar uzamasına yol açabilir.
TR724 Patreon
Bağımsız haberciliğe destek olun
TR724, okurlarının katkısıyla yayın yapıyor. Patron olarak bu haberi ve yenilerini mümkün kılın.















