Netanyahu’nun hayali suya düşebilir: Aşırı ultra-Ortodoks parti desteğini çekti

İsrail’de Benjamin Netanyahu ile uzun süredir ittifak yapan aşırı ultra-Ortodoks Yahudi partisi, bugün Netanyahu’nun başbakan kalması yönünde tavsiyede bulunmayı reddetti. Bu adım, rakibi Gadi Eisenkot’un hükümeti kurma görevini alan ilk isim olma ihtimalini güçlendirdi.

Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, ne Netanyahu’nun ne de Eisenkot’un çoğunluğu sağlayamadığı 27 Ekim seçimlerinin ardından siyasi partilerle yürütülen istişarelerin ikinci gününü gerçekleştiriyordu.

Son beş seçimin ardından Netanyahu’yu destekleyen Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ), Herzog ile yaptığı görüşmede Netanyahu’yu yeniden başbakan olarak önermeyi reddetti; ancak Eisenkot’un tarafına da geçmedi.

Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamada, UTJ’nin 7 sandalye kazandığı 120 sandalyeli Meclis’e (Knesset) atıfla, partinin Herzog’a “hükümeti kurması için hiçbir Knesset üyesini önermeme kararı aldığını” bildirdiği belirtildi.

Çoğunlukla Avrupa kökenli Aşkenaz ultra-Ortodoks Yahudileri temsil eden UTJ ile aynı topluluğun çoğunlukla Orta Doğu ve Kuzey Afrika kökenli Sefarad kanadını temsil eden Şas partisi; din eğitimi alan öğrencilerin askerlikten muaf tutulması talepleri doğrultusunda Netanyahu tarafından destekleniyordu.

Netanyahu bu muafiyeti korumuş ancak Gazze, Lübnan ve İran’daki savaşlar nedeniyle yedek askerlerin defalarca göreve çağrılmasından ötürü diğer birçok İsraillinin tepkisini çeken bu düzenlemeyi yasalaştırmaktan kaçınmıştı.

UTJ Milletvekili Isaac Pindrus, “Kurulacak bir sonraki hükümette ilk önceliğimiz Tevrat öğrencilerinin statüsünü netleştirmek olacaktır” dedi.

Merkez ve merkez sağ güçleri birleştirmeyi hedefleyen eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot ise askerlik muafiyetlerine son verilmesi konusunda kararlı bir tutum sergiliyor. Eisenkot’un muhalefetteki bazı müttefikleri ise ultra-Ortodoks kesimi “çıkarcı” olmakla sert bir şekilde eleştiriyor.

Gözlemciler, UTJ’nin bu yaklaşımının Netanyahu’yu cezalandırma ve oylarının garanti olmadığını gösterme amacına yönelik olabileceğini; yine de Netanyahu’nun hükümet kurmayı başarması halinde kurulacak kabinede yer alabileceklerini değerlendiriyor.

Herzog, 2 isimden birini hükümeti kurmakla görevlendirmeden önce perşembe gününün ilerleyen saatlerinde ana partilerin temsilcileriyle bir araya gelecek. UTJ dahil olmak üzere Netanyahu’nun bloğu yeni parlamentoda 53 sandalyeye sahipken, Eisenkot’un bloğu 48 sandalyede kalıyor. UTJ desteğini çekmeye devam ettiği durumda Netanyahu’nun bloğu azınlığa düşüyor. Cumhurbaşkanın, görevi Eisenkot’a verme olasılığı yüksek görünüyor.

Herzog görevi verdikten sonra, ilgili milletvekilinin hükümeti kurmak için 28 günü (ve 14 günlük olası bir ek süresi) olacak. Bu milletvekilinin başarısız olması durumunda Herzog görevi başka birine devredecek.

Netanyahu’nun aşırı sağcı hükümetine duyulan öfkenin etkisiyle oylarını artıran İsrailli Arap partileri ise 19 sandalye kazandı. Eisenkot, Arap partileriyle bir hükümet kurabilir ancak bu durumda muhalefet içerisindeki bazı kesimlerin desteğini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak.