ABD’deki seçim depremi petrolü vurdu: Brent 94 dolara geriledi

ABD’de 3 Kasım’da yapılan ara seçimlerin ardından petrol piyasasında sert düşüş yaşandı. Demokratların hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu kazanması, Başkan Donald Trump’ın İran politikasında diplomatik çözüm ihtimalinin güçlendiği yönünde değerlendirildi. Bu beklentiyle Brent petrol dört gündür geriliyor.

Brent petrol, 3 Kasım’da 103,60 dolar seviyesindeyken 4 Kasım’da yüzde 8,7 düşüşle 94,62 dolardan kapandı. Bugün sabah işlemlerinde düşüş devam etti ve fiyat 93,82 dolara kadar geriledi. ABD tipi ham petrol WTI ise 86,92 dolara indi. Böylece iki petrol türü de 31 Ağustos’tan bu yana en düşük seviyelerini gördü.

Petrol geçen hafta 118 doları görmüştü

Brent petrol, 30 Ekim’de İran’la çatışmaların yeniden şiddetlenebileceği endişesiyle 118 dolara kadar yükselmişti. Son gelişmelerle birlikte fiyat yaklaşık bir haftada yüzde 20 geriledi.

Ancak savaş öncesiyle karşılaştırıldığında tablo hâlâ farklı. Brent petrol, ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarından önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolar seviyesindeydi. Savaş sırasında 126,41 dolara kadar yükselen fiyat, bugün 94 doların altına gerilemesine rağmen savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 30 yüksek bulunuyor.

Demokratların zaferi petrolü neden düşürdü?

Petrol piyasasında düşüşün temel nedeni, ABD seçimlerinin ardından İran’la yeni bir askeri çatışma ihtimalinin zayıfladığına ilişkin beklentiler. Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Trump’ın siyasi konumunu zayıflatırken savaşın sürdürülmesine yönelik kararların daha fazla denetlenebileceği beklentisini güçlendirdi. Yeni Kongre’nin ocak ayında göreve başlayacak olması nedeniyle bu etkinin henüz fiili değil, siyasi beklentilere dayalı olduğunu belirtmek gerekiyor.

Trump’ın İran’a yönelik yakın zamanda yeni bir saldırı planı bulunmadığını açıklaması da fiyatlardaki düşüşü destekledi. Trump ayrıca İran savaşının Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisinde rol oynadığını kabul etti.

Bununla birlikte ABD ile İran arasında henüz yeni bir barış anlaşması yapılmış değil. Katar aracılığıyla yürütülen diplomatik temaslar sürerken, Tahran yönetimi tarafların anlaşmadan hâlâ uzak olduğunu belirtiyor.

Hürmüz’de durum ne?

Petrol fiyatlarındaki düşüşte Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatların toparlanması da etkili oluyor. Savaşın en sert döneminde ciddi ölçüde azalan petrol akışı son aylarda yeniden artmaya başladı. Ekim ayında Körfez ülkelerinin ham petrol, kondensat ve rafine petrol ürünleri ihracatı günlük ortalama 17,1 milyon varile ulaştı. Ancak bu miktar savaş öncesindeki seviyenin yaklaşık dörtte üçüne karşılık geliyor.

Hürmüz’den ham petrol sevkiyatlarının savaş öncesine yaklaştığı değerlendirilse de yüksek sigorta ve taşıma maliyetleri devam ediyor. Dolayısıyla petrol fiyatlarında ciddi gerileme yaşanması, bölgedeki enerji ticaretinin bütün koşullarıyla normale döndüğü anlamına gelmiyor.

Petrol yeniden 100 doların üzerine çıkabilir mi?

Piyasalarda kısa vadeli beklenti, ABD’nin İran’a yönelik askeri müdahalesinin sınırlanması ve diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesi halinde petrol fiyatlarının gerilemeye devam edebileceği yönünde.

Ancak risk tamamen ortadan kalkmış değil. Eurasia Group, ABD’nin İran’a yeniden saldırma olasılığını yüzde 60, tarafların anlaşmaya varma olasılığını ise yüzde 10 olarak değerlendiriyor. Kuruluşa göre askeri gerilimin yeniden yükselmesi halinde Brent petrol 110-125 dolar bandına çıkabilir.

Öte yandan küresel petrol arzındaki toparlanma fiyatların gerilemesini destekliyor. JPMorgan’ın hesaplamalarına göre petrol piyasasında eylül ayında günlük 1,1 milyon varil, ekim ayında ise 1,4 milyon varil arz fazlası oluştu.