Norveç Yüksek Mahkemesi’nden tarihi karar: Üç saha için verilen petrol çıkarma ruhsatı geçersiz sayıldı

Norveç Yüksek Mahkemesi, çevreci grupların açtığı davada hükümetin Kuzey Denizi için verdiği üç petrol arama ve çıkarma ruhsatını, emisyon etkilerinin yeterince hesaplanmadığı gerekçesiyle geçersiz ilan etti. Mahkeme, çıkarılan petrolün yakılmasından doğan nihai emisyonların çevresel etki değerlendirmelerine dahil edilmesi gerektiğine hükmederek iklim mücadelesinde önemli bir karara imza attı.

Doğa Dostları Gençliği Norveç ve Greenpeace Norveç şubesi tarafından 2023 yılında Tyrving, Breidablikk ve Yggdrasil petrol sahalarına verilen izinlere karşı açılan dava, Yüksek Mahkeme’nin 11 yargıçtan oluşan genel kurulunda incelendi.

Mahkeme, petrol üretimi ve genişletme planlarının onaylanmasından önce sadece üretim sürecindeki emisyonların değil, çıkarılan petrolün kullanımından kaynaklanan “yanma emisyonlarının” da çevresel etki değerlendirmesine tabi tutulması gerektiğini belirterek ruhsat onaylarında usul hatası yapıldığını açıkladı. Greenpeace Norveç Yöneticisi Haldis Tjeldflaat Helle, kararı “iklim ve Norveç demokrasisi adına tarihi bir zafer” olarak nitelendirerek, büyük kirleticilerin iklim krizine ne kadar katkıda bulunduklarını açıkça kabul etmek zorunda kaldıklarını vurguladı.

Daha önce 2024 yılında bölge mahkemesi ve 2025 yılında temyiz mahkemesi tarafından da haklı bulunan çevrecilerin kazandığı bu nihai karar, halihazırda üretimde olan Breidablikk ve Tyrving sahaları ile 2027’de üretime geçmesi planlanan Yggdrasil sahasını doğrudan etkiliyor.

Yüksek Mahkeme, petrol şirketlerinin davada taraf olmadığını ve onayların geçersiz kılınmasının izinlerin otomatik olarak tamamen iptal edildiği anlamına gelmediğini kaydetti. Ancak Norveç Enerji Bakanlığı’nın konuyu uygun usul kuralları çerçevesinde yeniden değerlendirmesi gerektiğini belirtti. Karar öncesinde açıklama yapan Norveç Enerji Bakanı Terje Aasland ise ülkesinin uluslararası taahhütleri doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağladığını savunmuştu.

Ukrayna’daki savaşın ardından Rus gazı ve petrolünün azalmasıyla Avrupa’nın ana enerji tedarikçisi konumuna gelen Norveç’te verilen bu karar, uluslararası hukuk çevrelerinde ve sivil toplum kuruluşlarınca da yakından takip ediliyor. Son dönemde Avustralya Yüksek Mahkemesi’nin bir kömür madeni genişletmesini durdurması, Fransa’da TotalEnergies’e emisyon hesabı zorunluluğu getirilmesi ve İngiltere Yüksek Mahkemesi’nin petrol sondaj projesini iptal etmesi gibi emsallerle birlikte uzmanlar, bu tür kararların hükümetlerin yeni fosil yakıt lisansı vermesini giderek zorlaştıracağını ifade ediyor.