Fon vurgununda fatura büyüyor; Borsa İstanbul’da 2 ayda 173 milyar dolar erime!

Borsa İstanbul (BIST 100), fon ve hisse manipülasyonu soruşturmalarıyla sarsılan son iki ayda, yakın tarihin en sert düşüş dalgalarından birini yaşadı. Yatırımcı güveninin zedelenmesiyle endeks hızla gerilerken, piyasadaki finansal kaybın boyutu hakkında iki farklı hesaplama öne çıkıyor. Kaybın büyüklüğü uzmanlara göre 140 milyar doları bulurken, DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan şirketlerin toplam dolar değeri üzerinden hesaplanan kaybın 173 milyar doları geçtiğini açıkladı. Babacan’ın SPK verilerine dayanarak açıkladığı rakamlara göre iki aylık erime yüzde 36!

İki farklı hesaplama, tek bir gerçek: Dev erime

Piyasa analistleri ve siyaset dünyası, borsa krizinin bilançosunu iki farklı finansal gösterge üzerinden okuyor:

• 140 milyar dolarlık kayıp (Endeks ve TL bazlı hesaplama): BIST 100 endeksinin Ağustos sonundaki zirvesinden Ekim ayı sonundaki 10.759 puan seviyesine gerilemesini esas alan bu hesaplama, ağırlıklı olarak ana endeks hisselerindeki değer kaybını yansıtıyor. TL bazındaki bu devasa erime ortalama döviz kuruna bölündüğünde, piyasadan yaklaşık 140 milyar doların silindiği görülüyor.
• 173 Milyar Dolarlık Kayıp (Toplam piyasa değeri ve kur etkisi): Borsa İstanbul’da işlem gören halka açık tüm şirketlerin toplam piyasa değerini (market cap) esas alan hesaplama. Bu yöntemde sadece hisse fiyatlarının düşüşü değil, aynı süreçte TL’nin döviz karşısında değer kaybetmesi de hesaba katılıyor. Şirketlerin doğrudan dolar cinsinden varlık değerini ölçen bu yöntem, kaybın boyutunu 173 milyar dolara kadar çıkarıyor.

Ali Babacan: “Cumhuriyet tarihinin en büyük piyasa dolandırıcılığı”

Ekonomiden sorumlu eski başbakan yardımcısı ve DEVA Partisi lideri Ali Babacan, sosyal medya hesabı X üzerinden yaptığı açıklamada krizin sadece teknik bir düşüş değil, sistemik bir denetim krizi olduğunu anlattı. Şirketlerin toplam değerinin 479 milyar dolardan 306 milyar dolara düştüğünü belirten Babacan, hükümete acil eylem çağrısında bulundu.

Babacan, X (eski adıyla Twitter) paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Kayıp 173 milyar doları geçti!

Son 2 ayda halka açık şirketlerimizin toplam değeri 479 milyar dolardan 306 milyar dolara düştü.

Fabrikalarımız, ticari işletmelerimiz, bankalarımız gözümüzün önünde erimeye devam ediyor.

Cumhuriyet tarihinin en büyük piyasa dolandırıcılığıyla karşı karşıyayız.

Kötüye gidişi durzubilir kılmanın tek yolu, bu meselenin tüm yönleri ile açıklığa kavuşturulmasıdır.

Defalarca söyledik; acilen yapılması gerekenler belli:

1. Listeyi açıklayın.
2. Mecliste araştırma komisyonunu kurun.
3. İlgili kuruluşların tüm yöneticilerini görevden alın.
4. Süreci yönetmek için tam yetkili bir “görev gücü” kurun.”

Babacan’ın paylaştığı SPK verileri, sermaye piyasalarında yaşanan erimenin boyutlarını ortaya koydu. Borsada işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri ağustos sonunda 479 milyar dolardı. Bu tutar eylül sonunda 363 milyar dolara, ekim sonunda ise 306 milyar dolara geriledi. Böylece yalnızca iki ayda 173 milyar doların üzerinde, yaklaşık yüzde 36’lık değer kaybı yaşandı. Veriler, düşüşün özellikle fon vurgununun ortaya çıktığı eylül ayında hızlandığını gösteriyor.