FATURA YATIRIMCIYA! | AKP’li Beyazıt’tan ‘fon’ açıklaması: “Devletten tek kuruş verilmeyecek”

Türkiye’yi sarsan fon vurgununda yüz binlerce yatırımcının zararlarının nasıl karşılanacağı tartışılırken, iktidardan devlet bütçesinin kullanılmayacağına ilişkin kesin bir açıklama geldi. TBMM Başkanvekili ve AKP Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt, mağdurlara yapılacak ödemeler için Hazine’den hiçbir kaynak aktarılmayacağını söyledi. 

Tokat’ta gazetecilerle bir araya gelen Beyazıt, fon vurgununda sorumluların mal varlıklarının kullanılacağını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Sizlere temin ederek söylüyorum; asla ve asla devletten tek bir kuruş verilmemiştir, verilmeyecektir. Ödemeler tamamen bu süreçte manipülasyon yapan kişilerin varlıkları ve paraları üzerinden gerçekleştirilecektir. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul veya diğer kurum ve kuruluşlarda görevi kötüye kullanma, dolandırıcılık veya ihmal şüphesi bulunan herkesle ilgili işlemler başlatılmıştır. Nitekim SPK’da görev değişimleri yapılmış, Borsa İstanbul ile ilgili adli soruşturmalar başlatılmıştır. Adımız AK Parti’dir; anlayışımız milletin yanında yer almaktır. Manipülasyon ve dolandırıcılık yapan kim olursa olsun hak ettiği cezai işlem uygulanacaktır.”

Yusuf Beyazıt’ın açıklaması, fon vurgununda mağdurların zararlarının tamamının karşılanacağına ilişkin bir devlet güvencesi bulunmadığını bir kez daha ortaya koydu. Ancak asıl sorun, fonlarda kalan varlıkların ve sorumlulardan geri alınabilecek paraların bütün yatırımcıların alacaklarını karşılamaya yetip yetmeyeceği.

Yasa çıktı ama devlet zararların tamamını üstlenmedi

27 Ekim’de yürürlüğe giren 7596 sayılı Kanun, yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılmasını, fonlarda kalan varlıkların nakde çevrilmesini ve hukuka aykırı işlemlerden kaynaklanan zararların sorumlulardan tahsil edilmesini düzenliyor. Ancak bu kanun, yatırımcının kaybettiği paranın tamamının devlet tarafından ödeneceği anlamına gelmiyor.

Yasaya göre ödemeler üç temel kaynağa dayanıyor: Fonların mevcut nakitleri ve satılabilecek varlıkları, olağanüstü kazanç sağlayanlardan geri alınan paralar ve soruşturmalarda el konulan mal varlıklarından elde edilecek gelirler.

Bu kaynaklar yetersiz kalırsa devletin aradaki farkı Hazine’den tamamlamasını zorunlu kılan bir hüküm bulunmuyor. Dolayısıyla mağdurların kayıplarının tamamını geri alabilmesi, fonların gerçek varlık değerine ve sorumlulardan yapılacak tahsilatın başarısına bağlı.

Sorumlulardan geri alınan para yeterli olacak mı?

Mağdurların zararlarının karşılanmasında en önemli sorunlardan biri de fonlardan çıkarılan paraların ne kadarının geri kazanılabileceği. Cevdet Yılmaz’ın 27 Ekim’deki açıklamasına göre, olağanüstü veya haksız kazanç sağlayanlardan geri alınan para 11 milyar liraya ulaşmıştı. Ancak fon vurgununda incelemeye konu olan para hareketleri çok daha büyük.

Daha önce ortaya çıkan verilere göre, tasfiye kararından önce 440 büyük yatırımcı Tera ve Pusula fonlarından yaklaşık 401 milyar liralık çıkış gerçekleştirdi. Ayrıca 214 kişi ve şirketin toplam 187,7 milyar liralık kazancı incelemeye konu oldu. 

Bu tutarların tamamı hukuka aykırı kazanç olarak belirlenmiş değil. Dolayısıyla hepsinin geri alınabileceği de söylenemiyor. Üstelik soruşturma kapsamında el konulan mal varlıklarının ne kadarının nakde çevrilebileceği ve bu işlemlerden ne kadar gelir elde edileceği henüz kesinleşmedi.

Bütün bu belirsizlikler, Hazine desteği olmadan mağdurların zararlarının tamamının karşılanıp karşılanamayacağı sorununu daha da önemli hale getiriyor.

İris Cibre: Gerçek kayıp yaklaşık 7 milyar dolar

Finansal piyasalar uzmanı İris Cibre de fonlardaki gerçek zarara ilişkin değerlendirmesinde önemli bir noktaya dikkat çekmişti. Cibre, şişirilmiş hisse fiyatlarından kaynaklanan kâğıt üzerindeki kazançlar ile faiz etkileri ayrıştırıldığında, fonlara yatırılan ana paranın yaklaşık 300-350 milyar lira olduğunu tahmin etmişti.

Fonlardaki gerçek ekonomik kaybın ise yaklaşık 7 milyar dolar olduğu görüşünü dile getirmişti. Bu hesaplamalar henüz kesinleşmiş bir zarar bilançosu değil. Ancak Cibre’nin tahmini, fonlarda görünen varlık değerleriyle yatırımcıların geri alabileceği gerçek para arasındaki farkın büyüklüğüne işaret ediyor.

Çünkü bazı fonlarda bulunan hisselerin kâğıt üzerindeki değeri, bu hisselerin piyasada satılmasıyla elde edilebilecek tutardan çok daha yüksek olabilir.

Fonların kendi varlıkları ana paraları karşılamaya yetmez, sorumlulardan yapılacak tahsilat da aradaki açığı kapatamazsa geriye kalan zararın karşılanacağı başka bir kaynak bulunmuyor.

Hazine’den kaynak aktarılmaması yönündeki karar, bu nedenle özellikle büyük kayıp yaşayan yatırımcılar açısından önem taşıyor.

‘İhmal’in faturası yatırımcıya çıkacak!

Beyazıt’ın açıklamasındaki bir başka dikkat çekici nokta da kamu kurumlarında yaşanmış olabilecek yanlışları kabul etmesi. AKP’li Beyazıt, şu ifadeleri kullandı “Elbette ki bir yönetim esnasında bazı uygulamalarda eksikler, yanlışlar veya hata edenler olacaktır. Kasıtlı veya ihmalinden, kusurundan dolayı bu tür durumlar yaşanabilir. Fon olayı ortaya çıktığı ilk andan itibaren Cumhurbaşkanımız net bir tavır koymuştur. Bu olayın üzerini örtmek kesinlikle söz konusu değildir. Bu kapsamda adli, idari ve yasal süreçler eş zamanlı olarak başlatılmıştır.”

Beyazıt’tan önce AKP Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekci de yaklaşık altı kamu kurumunda ihmal bulunduğunu, bazı kurumların yönetimlerinde suistimal yaşandığını açıklamıştı. AKP Milletvekili Ali Özkaya ise bu büyüklükteki bir yolsuzluğun kamu görevlilerinin iştiraki olmadan gerçekleştirilemeyeceğini savunmuştu. Şamil Tayyar da Özkaya ile aynı düşündüğünü açıkladı. 

Böylece iktidar partisinden peş peşe gelen açıklamalarla kamu görevlilerinin olası sorumluluğu gündeme taşınırken, mağdurların zararlarının devlet bütçesinden karşılanmayacağı da açıkça ifade edilmiş oldu.

Hazine desteği yoksa geri alınamayan zarar yatırımcıya kalacak

Özetleyerek anlatalım; devlet, fon vurgununda mağdurların zararlarının tamamını üstlenmiyor. Yatırımcıların alacaklarının karşılanması için fonlarda kalan varlıklar satılacak, haksız kazançlar geri alınmaya çalışılacak ve sorumluların mal varlıklarından tahsilat yapılacak. Ancak bu kaynakların yeterli olacağına ilişkin kesinleşmiş bir bilanço bulunmuyor.

Hazine’den kaynak aktarılmaması kararı da değişmediği sürece, tahsil edilemeyen tutarların devlet bütçesinden tamamlanması söz konusu olmayacak.

Böylece yüz binlerce kişinin birikimlerini kaybettiği, kamu kurumlarının denetim sorumluluğunun tartışıldığı fon vurgununda geri kazanılamayan paraların faturası mağdur yatırımcıların üzerinde kalabilecek.