FON VURGUNU | Akın Gürlek’ten itiraf: “Rüşvet çarkıyla denetim sistemi etkisizleştirilmiş”

Türkiye’yi sarsan fon vurgununda soruşturmanın ulaştığı boyut, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in açıklamalarıyla yeni bir aşamaya taşındı. Gürlek, milyarlarca liralık fon vurgununun yalnızca borsa manipülasyonundan ibaret olmadığını, devletin üst düzey finans bürokrasisine ve denetim mekanizmalarına kadar uzanan örgütlü bir suç yapılanması tespit edildiğini açıkladı.

3 Kasım’da Adalet Bakanlığı’nda konuşan Gürlek, soruşturma kapsamında 433 şüpheli bulunduğunu, bunlardan 112’sinin tutuklandığını bildirdi. Bakan Gürlek’in açıklamasının en dikkat çekici yönü ise borsa bürokrasisi, piyasa manipülatörleri ve medya arasındaki işbirliğinin yanı sıra denetim mekanizmalarının rüşvet yoluyla etkisizleştirildiğinin açıklanması oldu.

Denetim kurumlarına sızan şebeke

Adalet Bakanı Gürlek, soruşturmanın başlangıçta sermaye piyasalarındaki şüpheli işlemlere odaklandığını, ancak elde edilen delillerin çok daha geniş bir suç yapılanmasını ortaya çıkardığını söyledi. Gürlek, şu ifadeleri kullandı: “Soruşturma her ne kadar piyasa aktörleri üzerinden başlamış olsa da geldiği noktada üst düzey finans bürokrasisini de kapsayan bir suç yapılanmasına şahit oluyoruz. Üst düzey denetim mekanizmalarımıza sızan şebekenin varlığı bugün itibarıyla oldukça belirgin bir hale gelmiş ve sorumlular hukuk önüne bir bir çıkarılmaya başlanmıştır. Verilen ifadeler yeni şüphelileri ortaya çıkarıyor, soruşturma derinleştirilerek devam ediyor.”

Bu açıklama, fon vurgununda uzun süredir tartışılan kamu kurumlarının denetim sorumluluğunu doğrudan soruşturmanın merkezine taşıdı.

Rüşvet çarkıyla denetim mekanizmaları etkisizleştirilmiş

Gürlek, yalnızca bazı kamu görevlilerinin ihmaliyle karşı karşıya olunmadığını, örgütlü yapının denetim mekanizmalarını bilinçli biçimde etkisizleştirdiğine ilişkin deliller bulunduğunu belirtti. Bakan Gürlek’in açıklamasındaki en kritik bölüm şöyle: “Karşımızdaki yapının basit bir borsa manipülasyonu ya da borsa vurgunu ile sınırlı olmadığı, kapsamlı bir suç yapılanması olduğu tespit edilmiştir. Bu örgütsel yapının içindeki isimler arasında hiyerarşik ve sistemli bir işbirliğinin delillerine ulaştık. Borsa bürokrasisi, manipülasyonları yapanlar ve medya arasında kapsamlı bir işbirliği yapıldığını görüyoruz. Parayı kontrol eden mekanizmanın içindeki isimler, rüşvet çarkını kurarak üzerlerindeki denetim mekanizmalarını etkisiz hale getirmişlerdir.”

Akın Gürlek, örgütün amacının bazı hisselerin fiyatlarıyla oynayarak piyasadaki parayı toplamak ve piyasayı kontrol altına almak olduğunu savundu. Açıklama, fon vurgununda yalnızca işlemleri yapanların değil, bu işlemlerin denetlenmesini engellediği öne sürülen kamu görevlilerinin ve süreçte rol aldığı belirtilen medya bağlantılarının da araştırıldığını ortaya koydu.

433 şüpheli, 112 tutuklu, 38 firari

Adalet Bakanı Gürlek, soruşturmanın son bilançosunu da açıkladı.

Akın Gürlek, 38 firari hakkında yakalama kararı çıkarıldığını, 359 gerçek kişi ve 111 şirketin mal varlıkları ile banka hesapları hakkında bloke ve tedbir işlemleri uygulandığını bildirdi. Mal varlığı tedbiri uygulanan kişi ve şirket sayıları, tutuklu veya şüpheli sayılarından farklı hukuki kategorileri ifade ediyor.

SPK, BDDK ve Borsa İstanbul yöneticilerine operasyon

Gürlek’in açıklaması, fon soruşturmasının sermaye piyasalarının üst yönetimine uzandığı bir dönemde geldi. 3 Kasım’da eski SPK Kurul Başkan Vekili Enver Usca’nın da aralarında bulunduğu dört eski SPK yöneticisi, BDDK’da görev yapan bir daire başkanı ve Tera Holding’in bir yöneticisi hakkında gözaltı kararı verilmişti. Aynı gün, 31 Ekim’de gözaltına alınan eski Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun’un da “rüşvet almak” suçlamasıyla tutuklandığı açıklanmıştı.

Gönüllü iadeler yaklaşık 30 milyar liraya ulaştı

Gürlek, fon vurgununda geri alınan mal varlıklarının büyüklüğüne ilişkin yeni bilgi de paylaştı. Bakanın açıklamasına göre, TMSF bünyesindeki gönüllü iade hesabına yaklaşık 30 milyar lira değerinde para, taşınmaz ve hisse senedi iade edildi. 30 Ekim itibarıyla yapılan önceki açıklamada, 37 kişi tarafından toplam 18 milyar 340 milyon liralık gönüllü iade gerçekleştirildiği bildirilmişti.

Yeni açıklamayla iade kapsamında bildirilen toplam değer yaklaşık 30 milyar liraya yükseldi. Ancak bu tutarın tamamı nakit değil; taşınmaz ve hisse senetleri de hesaplamaya dahil edildi. Bu nedenle geri kazanılan mal varlıklarının ne kadarının nakde çevrildiği ve mağdurlara yapılacak ödemelerde kullanılabileceği henüz net değil.

Soruşturmada daha önce Tera, Pusula ve Hedef fonlarından toplam 187,6 milyar liralık kazanç elde ettiği belirlenen 214 kişi ve şirket incelemeye alınmıştı. Bu kazançların tamamının hukuka aykırı olduğu kesinleşmiş değil.

Peki denetim mekanizmaları neden işlemedi?

Fon vurgununda kamu görevlilerinin sorumluluğu daha önce AKP içinden gelen açıklamalarla da gündeme taşınmıştı. AKP Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekci, yaklaşık altı kamu kurumunda ihmal bulunduğunu, bazı kurumların yönetimlerinde suistimal yaşandığını söylemişti.

AKP Afyonkarahisar Milletvekili Ali Özkaya ise bu büyüklükteki bir yolsuzluğun kamu görevlilerinin iştiraki olmadan gerçekleştirilemeyeceğini savunmuş ve kamu görevlilerine itirafçı olma çağrısında bulunmuştu.

Ancak Adalet Bakanı Gürlek’in son açıklaması, bu değerlendirmelerin de ötesine geçti. Gürlek, denetim kurumlarında yalnızca ihmal bulunduğunu değil, örgütlü bir yapının rüşvet yoluyla denetim mekanizmalarını etkisizleştirdiğine ilişkin delillere ulaşıldığını açıkladı. Bu tespit, fon vurgununda denetim sisteminin neden işlemediği sorusuna yönelik soruşturmanın temel başlıklarından biri haline geldi.