Fon soygunu Erdoğan için ‘Domuz Bağı’na dönüştü! 

Bir iktidar düşünün…

Sussa öfke büyüyor; konuşsa yeni sorular geliyor. Soruşturmayı genişletse, kendi kadrolarına uzanıyor. Daraltsa “Kimi koruyorsunuz?” sorusuyla karşılaşıyor. Erdoğan yönetiminin fon skandalında geldiği yer tam olarak burası.

Kıpırdamadan duramıyor. Ama kurtulmak için yaptığı her hareket, kendisini biraz daha sıkıştırıyor. Bana Hizbullah’ın hafızalarımıza kazıdığı korkunç işkence yöntemini hatırlatıyor: Domuz bağı.

Keşke böyle bir yöntemi hiç öğrenmeseydik. Keşke o evleri, o mezarları, o insanların yaşadıklarını hiç konuşmak zorunda kalmasaydık.

Benim unutmamın kişisel bir nedenle de imkânı yok. Hizbullah hakkında yaptığım bir haberin ardından, “Sen sorgu kasetimizi izledin mi ki böyle haberler yapıyorsun?” diye tehdit edilmiş bir gazeteciyim.

İşkencenin ayrıntılarına girmeyeceğim. Benzetme açısından bilmeniz gereken şu: Kurbanın kurtulmak için yaptığı hareket, boynundaki bağı daha da sıkıştırıyor.

“Fon skandalıyla bunun ne ilgisi var?” diyeceksiniz.

Anlatayım… 

Erdoğan yönetimi dosyanın üzerine gitmek zorunda. Çünkü ortada parasına ulaşamayan insanlar var. Birikimini, emeklilik parasını, çocuklarının geleceği için ayırdığı tasarrufu bekleyen insanlar… Neredeyse yarım milyon insan. Aileler, akrabalar derken milyonlarca seçmen demek. 

Bunlara sonsuza kadar “Süreç devam ediyor!” diyemezsiniz. Ama dosyanın üzerine gerçekten gittiğinizde de şirketlerin kapısında duramazsınız. Para hareketlerini, denetim kararlarını, siyasi ilişkileri ve himaye iddialarını araştırmanız gerekir.

İşte o zaman soru dönüp dolaşıp aynı yere geliyor; Bu düzen kimin yönetiminde büyüdü?

BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun 11 Kasım’da görevden affını istediğini açıklaması bu nedenle önemli. Kavcıoğlu hakkındaki iddiaları reddediyor. Ancak BDDK başkanının kurumun daha fazla yıpranmaması gerekçesiyle ayrılmak istemesi, krizin birkaç şirket yöneticisiyle sınırlı tutulamadığını gösteriyor.

Üstelik bir kişinin gitmesiyle sorular gitmiyor. Onu kim atadı? Neyi denetlemekle görevliydi? Kurumunda ne oldu? Siyasi makamlar ne zaman haberdar edildi?

Bir koltuğu boşaltabilirsiniz. O koltuğun sorumluluğunu ortadan kaldıramazsınız. Erdoğan’ın açmazı burada. Yıllardır tüm başarıları kendi hanesine yazıyor. Ekonomi büyürse, liderin başarısı. Bir yatırım yapılırsa liderin vizyonu. Bir kurum karar alırsa, liderin talimatı.

Peki işler kötüye gidince?

O zaman birkaç bürokratın, birkaç şirketin, birkaç “münferit” olayın arkasına saklanmak mümkün mü? 

Bütün yetkiyi topladığınız yerde sorumluluğu dağıtamazsınız. Bu, Erdoğan’ın her para hareketini bildiğini  iddia e tmek değil aksine kurduğu düzenin siyasi hesabını vermek zorunda olduğunun altını çizmek.

Atamaları yapacaksınız. Denetim mekanizmasını şekillendireceksiniz. Kurumların başarısını sahipleneceksiniz. Kriz patlayınca da kendinizi olay yerine sonradan gelmiş gibi göstereceksiniz.

O kadar kolay değil. Soruşturmanın her adımında aynı sorun çıkacak. Bir bürokrat hakkında işlem yapılacak. Onun üstündeki denetim sorulacak. Bir şirket yöneticisi konuşacak. İlişkiler gündeme gelecek.

Bir siyasetçinin adı geçecek. O ilişkinin sınırı tartışılacak. Dosyayı birkaç kişinin üzerine kapatmaya çalıştığınızda ise bu kez başka bir soru doğacak: Neden orada durdunuz?

Yani soruşturmayı büyütmenin de küçültmenin de bedeli var. Hareketsiz kalmanın da. Domuz bağı benzetmesinin oturduğu yer tam burası. Üstelik işin bir de para tarafı var. İnsanlar haklı olarak şunu soruyor: “Benim param nerede?”

Şirketlerin mal varlıkları satılacaksa, gerçek değerleri ortaya çıkacak. Kâğıt üzerindeki rakamlarla kasadaki para arasındaki fark konuşulacak. Kamu kaynakları kullanılacaksa başka bir hesap açılacak: Kimin zararı, kimin cebinden karşılanıyor? Hangi yatırımcıya öncelik veriliyor? Vergi mükellefi neden bu faturayı ödüyor?

Zarar yatırımcıya bırakılırsa, bu kez denetim kurumlarının varlığı sorgulanacak.Parayı bulmak zorundalar. Ama parayı nereden bulduklarını da açıklamak zorundalar.

Bir ödeme açıklamasıyla bu dosyanın siyasi hesabı kapanmaz. Ödemenin kaynağı, sırası ve adaleti de sorgulanır. Erdoğan yönetiminin aynı anda üç işi başarması gerekiyor: Mağdurları yatıştırmak, piyasaya güven vermek ve kendi kadrolarına ilişkin soruları cevaplamak.

Birini susturunca diğer ikisi ortadan kalkmıyor. Tam tersine, güven sorunu büyüyor. Bir de sistemin tek kişiye bağlanmış olması var. Erdoğan’ın yaşı ve sağlığı etrafındaki tartışmaları bu nedenle yalnızca kişisel bir mesele olarak göremeyiz. Elimizde tıbbi bilgi olmadan teşhis koyamayız. Fakat siyasi belirsizliğin sonuçlarını konuşabiliriz.

Çünkü yıllardır kurumlardan beklenmesi gereken çözüm, tek bir kişiden bekleniyor. “Erdoğan müdahale eder.” “Erdoğan çözer.” “Erdoğan son sözü söyler.”

Peki onun sonrasını düşünmeye başlayan kadrolar ne yapacak? Kim kimi koruyacak? Kim hangi dosyanın yükünü taşıyacak? Kim kendisini kurtarmak için başkasından uzaklaşacak? Kavganın bir ayağı hem de önemli bir ayağı aile içindeyse ne olacak ?

Bunlar kişiye bağlı iktidarların zor soruları.

Fon skandalı da bu soruları ağırlaştırıyor. Çünkü ortada yalnızca siyasi görüş ayrılıkları yok. Para var. Soruşturma var. Kişisel sorumluluk ihtimali var. Dün aynı masada oturanlar, yarın aynı dosyada görünmek istemeyebilir.

Dışarıda da Erdoğan’ın işini kolaylaştıracak sınırsız bir alan yok. Washington hesabını Trump’la kişisel ilişkiye bağlamak, Amerikan sisteminin geri kalanını ortadan kaldırmıyor. Kongre’deki güç değişimi, bu yaklaşımın sınırlarını yeniden hatırlatıyor.

Başkanla telefon görüşmesi yapabilirsiniz. Ama o görüşmeyle bütün kurumları, denetim mekanizmalarını ve siyasi itirazları devre dışı bırakamazsınız. 

Dış kaynak ararken de aynı sorular karşınıza çıkar: Denetim işliyor mu? Kurallar herkese uygulanıyor mu? Siyasi ilişkiler karşısında kurumlar görevini yapabiliyor mu?

İçeride dosyayı kontrol altında tutmaya çalışırken dışarıya bağımsız denetim görüntüsü vermek giderek zorlaşır. Bu tablo, iktidarın yarın düşeceği anlamına gelmiyor. Elinde hâlâ önemli güç araçları var. Ama güç sahibi olmak, sorunu çözebilmek demek değil.

Bu krizden çıkmak için şeffaflık gerekiyor. Bağımsız soruşturma gerekiyor. Adil bir ödeme düzeni gerekiyor. Siyasi sorumluluk gerekiyor. Bunları yaparsa kendi yönetim anlayışını sorgulamaya açacak.

Yapmazsa mağduriyet ve güvensizlik büyüyecek.

Erdoğan’ın karşısındaki açmaz bu. Krizi çözmek için güvenilir kurumlara ihtiyacı var. Yıllardır kurduğu düzen ise o kurumların güvenilirliğini aşındırdı.

Şimdi dün topladığı yetkiler, bugün cevaplaması gereken sorular olarak önüne geliyor. Susamıyor. Konuşunca bitiremiyor. Birkaç kişiyi gönderince kurtulamıyor. Hareketsiz kalamıyor. Hareket ettikçe de kendi bağladığı düğüm sıkışıyor.

İşin kötüsü; başka bir güç gelip Domuz Bağı’nı kesmediği sürece kurbanın kurtulması imkânsızdır. Kısacası, Erdoğan rejiminin bu denklemden çıkması mümkün değil.