Antalya’daki iklim zirvesi çöktü: Anlaşma yok

COP31 iklim zirvesi, AB ve diğer ülkelerin fosil yakıtları dışarıda bırakan bir paketi onaylamayı reddetmesiyle bugün tarihi bir başarısızlık ile sonuçlandı.
Ana metin, zirvenin resmi kapanışından 44 saat sonra, Antalya’da yaşanan kaotik bir COP31 finalinde çok sayıda ülke tarafından reddedildi.
AB dönem başkanlığını yürüten İrlanda’nın İklim Bakanı Darragh O’Brien, “İklim değişikliğinin ana itici gücü olan fosil yakıtlardan hiç söz etmeyen bir kapak kararını onaylamayacağız” dedi.
COP31’e Başkanlık eden Murat Kurum da metinde uzlaşı sağlanamadığını kabul etti. Kurum, kapanış oturumunda yaptığı konuşmada, “Bu metin üzerinde bir anlaşma olmadığını anlıyorum. Bu nedenle bu kararlar kabul edilmemiştir” ifadelerini kullandı.
Fosil yakıtlar, iklim görüşmelerinin en tartışmalı başlıklarından biri. Bu yılki zirve, yükselen enerji fiyatları ile ABD ve İran arasındaki savaşın Orta Doğu’yu sarsmasından kaynaklanan jeopolitik gerilimlerin gölgesinde yapıldı.
Fosil yakıtlara ilişkin ifadelere Suudi Arabistan gibi petrol devletleri sert biçimde karşı çıkıyor.
Beklentilerin düşük olduğu zirvede müzakere sürecini yöneten Avustralya, COP31’de varılan mutabakatı özetleyecek ve iklim eyleminin gelecekteki seyrine dair bir sinyal verecek kapsamlı bir “kapak kararı” hazırlamak istemişti.
Ancak son teklifte kömür, petrol ve doğal gazdan hiç söz edilmemesi zirveyi krize sürükledi. Zirve, BM tarihinin en uzun iklim konferansı rekorunu da kırdı.
Marshall Adaları İklim Temsilcisi Kathy Jetnil-Kijiner, delegelere şu sözlerle seslendi: “Geleceğimizi fosil yakıt çıkarlarının yararına gözden çıkarmayacağız. Güvenliğimizi zayıflatan ve geleceğimizi tehdit eden bir sonucu kabul etmeyeceğiz.”
BM iklim görüşmelerinin sesi çok çıkan eleştirmenlerinden Panama ile birlikte Vanuatu ve Belize de paketi reddetti.
Toplantı salonunun dışında AFP’ye konuşan O’Brien, zirvenin “bazı petrol devletleri tarafından gasbedildiğini” söyledi.
BM iklim görüşmelerinde kararlar uzlaşıyla alınıyor. Bu da katılımcı yaklaşık 200 ülkeden yalnızca birinin bile anlaşmayı engelleyebileceği anlamına geliyor.
“Kirletmeye devam etme ruhsatı”
Cumartesi günü yaşanan anlaşmazlıklar, Türkiye ile Avustralya’yı Avrupa Birliği ile Suudi Arabistan arasında aceleyle bir toplantı düzenlemeye itti, ancak uzlaşı sağlanamadı.
Son metin, 2023’te dünyanın fosil yakıtlardan uzaklaşmasına yönelik varılan küresel anlaşmaya dolaylı bir atıf içeriyor, ancak fosil yakıtları açıkça adlandırmaktan kaçınıyor.
Metin ayrıca, fosil yakıt endüstrisinin desteklediği, ancak maliyetli olduğu ve emisyonları azaltmada etkisiz kaldığı gerekçesiyle eleştirilen karbon yakalama teknolojisinin yaygınlaştırılmasına yönelik çağrıyı da koruyor.
Arap Grubu adına konuşan Suudi İklim Müzakerecisi Mohammad Ayoub, “İklim değişikliğinin tüm çözümlerin masada olmasını gerektirdiğine ve ülkelerin bu çözümleri ulusal koşullarına göre seçtiğine inanıyoruz” dedi.
İklim aktivistleri, ülkeleri anlaşmayı reddetmeye çağırmıştı.
Çevre örgütü 350.org’dan Sara Shaw, “Bu metin bir iklim planı değil. Kirletmeye devam etmek için verilmiş bir ruhsat” diye konuştu.
Fosil yakıtlar konusundaki tepkilerle karşılaşan Türkiye ve Avustralya, ısı hapsedici emisyonları azaltmanın ve enerji güvenliğini güçlendirmenin yolu olarak “elektrifikasyona” dikkat çekti.
Bu yaklaşım, dizel araçlar ve doğal gazlı ısıtma sistemleri gibi fosil yakıtları doğrudan yakan teknolojilerin yerine elektrikli alternatiflerin getirilmesine dayanıyor.
“Derin hayal kırıklığı”
Suudi Arabistan, Hindistan ve Kenya’nın Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) bir sonraki büyük raporlarını geciktirme girişimleri ise görüşmelerde önemli bir sürtüşme kaynağı oldu.
Taslak metin, 2028’de yapılacak küresel karbon azaltım çabalarının gözden geçirilmesi için bu raporların “önemini vurguluyor”.
Avrupa, Afrika ve Pasifik’ten onlarca ülke, küresel iklim biliminin en yetkili kurumu olan IPCC’nin değerlendirmelerinin bu kritik değerlendirme sürecine yetişecek şekilde yayımlanmasını istiyor.
COP31’de ülkeler, Paris İklim Anlaşması kapsamında belirlenen 1,5 derecelik ısınma hedefinin aşılmasının yaklaştığı gerçeğine nasıl yanıt verileceği konusunda da görüş ayrılığına düştü.
Son taslak, küresel ısınmanın 1,5 dereceyi aşacağına dair “derin endişe” ifade etti, ancak bazı ülkeler metnin daha ileri gitmemesinden yakındı.
İngiltere’nin İklim Müzakerecisi Kate Hughes, “Kapak kararının içeriğinden derin bir hayal kırıklığı yaşıyoruz” dedi.
Hughes, “Bu metin bizi bilim açısından geriye götürüyor. İklim eylemine dair cesur bir ortak hedef sunması gerekirken, en düşük ortak paydayı yansıtıyor” diye konuştu.
Görüşmeler, zengin ülkelerin gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelesine yardım etme yükümlülüklerinden kaçındığına dair uzun süredir devam eden şikâyetler nedeniyle de tıkandı.
İklim uyumu için belirlenen 120 milyar dolarlık hedefin metinden çıkarılması, gelişmekte olan ülkeleri öfkelendirdi.
Jetnil-Kijiner, “Finansmana ihtiyacımız var, ancak ortaklarımız bu COP’a eli boş geldi” dedi.
Marshall Adaları temsilcisi, “Bunu tek başımıza yapamayız. Boş vaatlerle hayatta kalamayız” ifadelerini kullandı.
TR724 Patreon
Bağımsız haberciliğe destek olun
TR724, okurlarının katkısıyla yayın yapıyor. Patron olarak bu haberi ve yenilerini mümkün kılın.















