Uluslararası Adalet Divanı’ndan tarihi karar: Myanmar, soykırımdan suçlu bulunan ilk ülke oldu

Uluslararası Adalet Divanı’ndan tarihi karar: Myanmar, soykırımdan suçlu bulunan ilk ülke oldu
AFP

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar’ın 2017’de Arakanlı müslümanlara yönelik yürüttüğü geniş çaplı askeri operasyonda soykırım işlediğine hükmetti. Bir devletin soykırımdan suçlu bulunması tarihte ilk kez yaşandı. Kararın, bugün büyük çoğunluğu mülteci kamplarında yaşayan Arakanlı Müslümanlar açısından sonuçları olabilir.

Lahey merkezli Uluslararası Adalet Divanı, bugün Myanmar’ın 2017’de Rohingya nüfusuna yönelik düzenlediği askeri operasyon sırasında soykırım gerçekleştirdiğine karar verdi.

Davanın arka planı

Dava, 2017’deki olayları kapsıyor. Dönemin Myanmar hükümeti, Rohingya nüfusuna karşı geniş çaplı bir operasyon başlatmıştı. Operasyonun çıkış noktası, Rohingyalı isyancıların sınır karakollarına düzenlediği ölümcül saldırılar oldu. Myanmar ordusu bunun ardından köylere girdi ve binlerce Rohingyalıyı öldürdü.

700 binden fazla kişi komşu Bangladeş’e kaçtı. Bunların birçoğu hâlâ mülteci kamplarında yaşıyor. Uluslararası soruşturmalar, bölgede tecavüz, saldırı ve kundaklama olaylarının da yaşandığını ortaya koydu.

Rohingyalar kimdir?

Rohingyalar, kökeni bugün Myanmar ile Bangladeş arasında bölünmüş olan Arakan bölgesine dayanan Sünni Müslüman bir azınlık. Özellikle Myanmar’da uzun yıllardır baskı altında tutulan Rohingyalar, onlarca yıldır son derece kötü koşullarda yaşıyor. Bangladeş gibi komşu ülkeler de onları topraklarında görmek istemiyor.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi, askeri operasyonla ilgili soruşturma başlatmıştı. Konsey 2018’de, Myanmar ordusunun üst düzey isimlerinin soykırım ve savaş suçları şüphesiyle yargılanması için yeterli kanıt bulunduğu sonucuna vardı.

Afrika ülkesi Gambiya ise 2019’da UAD’ye başvurarak münferit askerleri değil, doğrudan Myanmar devletini suçlayan bir dava açtı. Gambiya’ya göre Myanmar, 1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal etti. Sözleşme uyarınca tüm devletler, soykırıma karşı harekete geçmekle yükümlü. Myanmar ise soykırım suçlamasını reddediyor; saldırıların terör eylemlerine verilmiş meşru bir karşılık olduğunu savunuyor.

Uzun süredir beklenen karar

UAD, bugün açıkladığı kararda Myanmar devletini Arakanlı müslümanlara karşı soykırımdan suçlu buldu. Yapılan oylamada 15 yargıcın 9’u Myanmar’ın suçlu olduğu yönünde oy kullandı. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) eski yargıcı Christine Van den Wyngaert’e göre mahkeme, Myanmar’ın soykırım kastı taşıdığına dair yeterli kanıt buldu.

Van den Wyngaert, “Mahkeme, Myanmar’ın soykırım kastıyla hareket ettiğini kanıtlarla ayrıntılı biçimde gerekçelendiriyor” dedi ve şöyle devam etti:

“Mahkemeye göre 10 bin kişinin öldürüldüğüne, köylerin yakıldığına ve kadınlara sistematik biçimde tecavüz edildiğine dair kanıtlar var. Ayrıca binlerce kişi yerinden edildi. Bu nedenle mahkeme, Myanmar’ın soykırım kastı taşıdığına hükmediyor.”

1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi’ne göre, bir halkı tamamen ya da kısmen yok etme kastı, soykırım suçunun vazgeçilmez unsuru.

Van den Wyngaert, UAD’nin Myanmar’ın savunmasını da kabul etmediğini belirtti: “Myanmar bunun bir terörle mücadele operasyonu olduğunu söylüyor. Ancak mahkemeye göre bu durum, soykırımın gerçekleşmiş olabileceği ihtimalini ortadan kaldırmıyor.”

Karar neler getirebilir?

Uzmana göre karar, hem Myanmar hem de Rohingyalar açısından somut sonuçlar doğurabilir. Van den Wyngaert, “Karar, en azından hâlâ Bangladeş’te bulunan Rohingyaların içinde bulunduğu durumu sona erdirmeli. Mahkemenin hükmüne göre artık geri dönebilmeleri gerekiyor” dedi.

Kararın tamamı Myanmar’a başka yükümlülükler de getiriyor. Ülke, Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal etmiş olabilecek kişiler hakkında soruşturma açmak zorunda. Myanmar ayrıca, şiddetin gelecekte tekrarlanmaması için önlem almakla yükümlü. Mahkeme, Rohingyalara tazminat ödenmesini de bekliyor, ancak bu konuda henüz kesin bir karar vermedi.

“Büyük olasılıkla boş bir umut”

Van den Wyngaert, kararın ciddi sonuçlar doğurup doğurmayacağının şimdilik belirsiz olduğunu söyledi. “UAD kararları öncelikle sembolik nitelik taşıyor” diyen Van den Wyngaert, şu değerlendirmeyi yaptı: “Myanmar’ın kararın tespitlerine uyması için uluslararası baskı oluşmasını umabiliriz. Ancak bu büyük olasılıkla boş bir umut.”

UAD, kararlarını kendisi uygulatamıyor. Bu konuda yalnızca BM Güvenlik Konseyi harekete geçebiliyor. Mahkeme, Myanmar’ın karara uymadığını tespit ederse durumu Güvenlik Konseyi’ne bildirebilecek.

TR724 Patreon

Bağımsız haberciliğe destek olun

TR724, okurlarının katkısıyla yayın yapıyor. Patron olarak bu haberi ve yenilerini mümkün kılın.

Patron ol

GÜNÜN MANŞETLERİ

Yorum Yap