Evi yanarken bile başkalarını unutmamak

Dünyanın dört bir yanında savaşların, çatışmaların, hukuksuzlukların, kutuplaşmanın ve nefretin giderek derinleştiği bir dönemde, Washington DC’de katıldığım Rumi Forum’un geleneksel Diyalog Ödülleri töreni, adeta bir umut bahçesi gibiydi. 

Farklı dinlerden, kültürlerden, düşüncelerden ve etnik kökenlerden 60’tan fazla cemaatin, inanç topluluğunun ve kurumun temsilcilerini aynı çatı altında buluşturan gece, insanlığın ihtiyacı olan şeyin aslında ne kadar basit ama bir o kadar da kıymetli olduğunu tekrar hatırlattı: Birbirimizi dinlemek, anlamaya çalışmak ve farklılıklarımıza saygı duyarak ortak noktalarımız etrafında yan yana durabilmek.

Mevlana Celaleddin Rumi’nin evrensel insan sevgisinden ve Fethullah Gülen Hocaefendi’nin diyalog, hoşgörü ve birlikte yaşama anlayışından ilham alan Rumi Forum, 27 yıldır tam da bunu yapmaya çalışıyor. Kendi değerlerinden vazgeçmeden başkalarının değerlerine saygı duymayı, önyargıların yerine tanışmayı, düşmanlığın yerine barışı ve dostluğu koymayı hedefliyor.

Bu yılki Diyalog Ödülleri’nin sahipleri de bu çabanın güzel örneklerini hayata geçiren iki değerli insandı. Northern Virginia Hebrew Congregation’dan Haham Michael G. Holzman ve Burke Presbyterian Church’ten Rahibe Becca Messman, ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümü vesilesiyle farklı inanç topluluklarını bir araya getiren FAITH250 girişimine öncülük ettikleri için ödüle layık görüldüler.

Brookings Institution kıdemli uzmanı Jonathan Rauch’un verdiği bilgilere göre girişim, ülke genelinde 48 yerel gruba ve 308 dini topluluğa ulaşmış durumda. Amaç yalnızca farklı dinlerin temsilcilerini aynı salonda buluşturmak değil; Amerikan toplumunun ortak değerlerini, demokrasi ve özgürlük idealini, birlikte yaşama kültürünü konuşmak ve farklı inançlara mensup insanlar arasında kalıcı güven ilişkileri inşa etmek.

Gecede yapılan konuşmaların ortak mesajı da önemliydi: Din, insanları birbirine düşüren siyasi kutuplaşmanın bir aracı değil, demokrasiyi ve toplumsal barışı güçlendiren bir değer olmalı. Rumi Forum icra direktörü Hakan Atasever’in ifade ettiği gibi, diyalog kendi düşüncelerinden vazgeçmek değil, farklı düşündüğümüz insanlarla konuşabilmek ve birbirimizi anlayabilmekti.

Ancak bu geceyi benim açımdan daha da anlamlı kılan çok önemli iki boyutu vardı.

Malum, Hizmet Hareketi mensupları, yıllardır özellikle Türkiye’de ağır baskılara, haksızlıklara, dışlanmaya ve büyük mağduriyetlere maruz kalıyor. Birçok insan bu süreçte hayatını, özgürlüğünü, ailesini, işini, evini barkını kaybetmiş, doğdukları topraklardan koparılmış durumda. Bu insanların, böyle büyük acılar yaşarken bile, aşırılığa, tepkiselliğe, şiddete savrulmayıp, Rumi Forum gibi dernekler aracılığıyla, barış, diyalog ve sevgi diyerek başkalarını bir araya getirmek için çaba göstermeleri, dünyada başkalarının yaşadığı sorunlara merhem olma gayretini ihmal etmemeleri sıra dışı bir hadise.

Bunu bir itfaiyecinin durumuna benzetiyorum. Kendi evinde yangın var. O bir yandan evindeki yangını söndürmek, ailesini ve hayatını kurtarmak için mücadele ediyor. Ama aynı zamanda başkalarının evlerinde çıkan yangınları da görmezden gelmiyor; elinden geldiğince onların yardımına da koşuyor. Kendi acısına rağmen başkalarının acısını unutmuyor.

İşte Rumi Forum’un ve onun temsil ettiği anlayışın bence en dikkat çekici tarafı bu. Kendi mensupları büyük haksızlıklarla mücadele ederken bile dünyanın başka yerlerindeki çatışmaları, ayrımcılığı ve toplumsal yaraları dert edinmek; imkânları ölçüsünde barışa katkı sunmak ve bu yönde gayret gösterenleri teşvik etmek…

Törenin dikkat çeken ikinci boyutu ise, Türkiye’de yıllardır Hizmet Hareketi’ne yönelik yürütülen karalama kampanyasının uluslararası alanda aynı karşılığı bulmamasıydı. Beyaz Saray’a birkaç dakika mesafedeki bu törende, farklı ülkelerden, inançlardan ve siyasi görüşlerden yüzlerce insanın Rumi Forum’un davetinde buluşması bunun somut bir göstergesiydi. Bu insanlar Hizmet’i siyasi iktidarın ürettiği yaftalarla değil, yıllardır tanıdıkları eğitim, diyalog, barış ve insani dayanışma faaliyetleriyle değerlendiriyordu.

Bu tablo bana bir kez daha şunu gösterdi: Siyasi iktidarlar propaganda yoluyla algıları şekillendirmeye çalışabilir, hatta belli bir bölgede kısmen başarılı da olabilir ama dünyanın her yerinde insanların yıllar içinde kurdukları dostlukları, güven ilişkilerini ve ortak tecrübeleri silemez. Bir topluluğu tanımanın yolu, ona yöneltilen suçlamalardan önce, yaptıklarına ve insanlarla kurduğu ilişkilere bakmaktır. 

Washington’daki bu tablo ve Avustralya’dan Danimarka’ya dünyanın pek çok yerinde devam eden Hizmet’e dair her bir faaliyet ve güzellik, bir zamanlar bu kervanda aktif rol almış ancak bugün olumsuzluklara fazlaca odaklandığı veya başka sebeplerle karamsarlığa kapıldığı için geri çekilmiş olanları da umutlandırıp yeniden ayağa kalkmaya çağıran güçlü işaretler.

Rumi Forum’un gecesinde hissettiğim umut, dünyanın bütün sorunlarının çözüldüğü yanılsamasından kaynaklanmıyordu. Tam tersine, bunca karanlığın ortasında hâlâ iyiliği, diyaloğu ve insanlık ortak paydasını savunan insanların bulunduğunu görmekten doğuyordu.

Çünkü bazen bir umut bahçesi, etrafındaki bütün yangınları söndüremez. Ama insanlara başka bir dünyanın mümkün olduğunu gösterir. Ve belki de en önemlisi, daha güzel bir dünyanın inşası için yeniden cesaret verir.