Emekli zammında yeni formül: Prim günü ve yaş öne çıkıyor

Milyonlarca emekliyi ilgilendiren 2027 düzenlemesinin ayrıntıları belirginleşmeye devam ediyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, yeni model hazırlanırken emeklinin prim gün sayısı ve yaşının dikkate alınan kriterler arasında olduğunu açıkladı. Yandaş medyaya konuşan Işıkhan, düzenlemenin henüz kesinleşmediğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: “Prim gün sayısı ve yaş önemli ancak henüz üzerinde çalışıyoruz. Bizim amacımız burada adaletli ve hakkaniyetli bir düzenlemeyi hayata geçirmek.”

Bu açıklama, son haftalarda kulislere yansıyan “bütün emeklilere aynı oranda ek artış yapılmayabileceği” yönündeki bilgileri güçlendirdi.

Yaş kriteri artık yalnızca kulis değil

Son dönemde 65 yaşın altındaki ve üzerindeki emeklilerin farklı değerlendirilmesi üzerinde durulduğu, 65 yaş üzerindeki emeklilere daha yüksek ek ödeme yapılabileceği gündeme gelmişti. Yaş sınırının 60’a çekilmesi seçeneğinin de değerlendirildiği belirtilmişti. Işıkhan’ın son açıklamasıyla birlikte yaş kriterinin gerçekten üzerinde çalışılan başlıklardan biri olduğu ilk kez Bakan düzeyinde açık biçimde ifade edilmiş oldu.

Ancak yaş sınırının 60 mı, 65 mi olacağı ve yaşa göre nasıl bir ödeme farklılığı yaratılacağı henüz belli değil.

Prim gün sayısı da belirleyici olabilir

Yeni modelde dikkat çeken ikinci kriter prim günü. Işıkhan’ın açıklaması, uzun süre çalışan ve daha fazla prim günü bulunan emeklilerin ilave artıştan farklı biçimde yararlanabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor.

Prim günü bugün de emekli aylığının hesaplanmasında dikkate alınıyor. Tartışılan yeni modelde asıl mesele, daha fazla prim ödeyen veya daha uzun süre çalışan emeklinin bunun karşılığını aylığında daha belirgin biçimde görüp görmeyeceği.

Çünkü mevcut taban aylık sistemi, farklı prim geçmişlerine sahip milyonlarca emekliyi aynı ödeme seviyesinde buluşturuyor.

En düşük aylık için ayrıca yasa çıkarılacak

Işıkhan, en düşük emekli aylığının diğer aylıklardan farklı bir mekanizmayla belirlendiğini de hatırlattı. “Geçmiş yıllarda olduğu gibi en düşük emekli aylığı enflasyon ve yıl sonu enflasyon farklarıyla birlikte belirleniyor. Burada da adaleti gözeterek hareket edeceğiz.”

Ancak en düşük aylık otomatik olarak enflasyon oranında yükselmiyor. Bugün 23 bin 552 lira olan taban aylığın artırılması için ayrıca yasal düzenleme gerekiyor.

Işıkhan da en düşük emekli aylığı konusunda ayrı bir kanuni düzenleme yapılacağını belirtti.

En düşük aylık için 30 bin TL konuşuluyor

Son günlerde ekonomi yönetiminin üzerinde çalıştığı formüllerde en düşük emekli aylığının yaklaşık 30 bin liraya çıkarılması seçeneği gündeme gelmişti. Bugünkü 23 bin 552 liralık tutarın 30 bin liraya yükseltilmesi yaklaşık yüzde 27,4 artış anlamına geliyor. Ancak bu rakam henüz kesinleşmedi.

SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin Ocak 2027’de alacağı altı aylık enflasyon artışının üzerine ayrıca refah payı veya seyyanen artış eklenmesi de değerlendiriliyor.

Kök aylık sorusu hâlâ yanıt bekliyor

Yeni modelde yaş ve prim gününün dikkate alınacağının açıklanması önemli. Ancak emeklilik sistemindeki temel sorunlardan biri konusunda hâlâ somut bir formül ortaya konmuş değil: Kök aylıkların hesaplanma sistemi değişecek mi?

Bugün yaklaşık 5 milyon emeklinin hesaplanan kök aylığı, 23 bin 552 liralık taban aylığın altında bulunuyor. Aradaki fark Hazine desteğiyle tamamlanıyor. Taban aylığın örneğin 30 bin liraya çıkarılması ancak kök aylıkların aynı düşük seviyelerde kalması halinde, daha fazla emeklinin taban aylık sistemine girmesi mümkün.

Bu nedenle prim gününe göre farklılaştırma yapılacaksa bunun yalnızca ek zam dağıtımında değil, kök aylığın hesaplanmasında da nasıl uygulanacağı kritik önem taşıyor.