Ekim Raporu: 11 gazeteci gözaltına alındı, 6’sı tutuklandı

YENİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Utku Çakırözer’in kamuoyuna açıkladığı Ekim Ayı Basın Özgürlüğü Raporu, Türkiye’de gazetecilere, televizyon kanallarına ve dijital platformlara yönelik uygulanan yaptırımların ve hukuki baskıların boyutunu ortaya koydu. Raporda, yüz binlerce yurttaşın mağdur edildiği yüz milyarlarca liralık fon vurgununa ilişkin iddiaları ve “Ailem Güvende” operasyonundaki hak ihlallerini araştıran gazetecilerin adli soruşturmalar, tazminat davaları ve engellemelerle karşı karşıya kaldığı vurgulandı. Ay boyunca gazeteciler, ağırlıklı olarak fon vurgunu haberleri nedeniyle 50 kez hakim karşısına çıkmak zorunda kaldı.

Gözaltı, tutuklama ve ev hapsi kararları

Rapora göre ekim ayında 11 gazeteci gözaltına alınırken, 6 gazeteci ise sosyal medya paylaşımları ve haberleri gerekçe gösterilerek cezaevine gönderildi. Hukuki süreçten etkilenen isimler ve karşı karşıya kaldıkları işlemler şu şekilde sıralandı:

• Fon soruşturmasına ilişkin belge yayınlayan ve paylaşımlarda bulunan gazeteciler Şaban Sevinç ile Mustafa Balcı tutuklandı. Şaban Sevinç hakkında ayrıca 500 bin liralık tazminat davası açıldı.
• Gazeteciler İsmail Saymaz ve Murat Ağırel hakkında adli makamlarca ev hapsi kararı verildi. Murat Ağırel, ev hapsindeyken başlatılan başka bir dosya kapsamında yeniden gözaltına alınarak tutuklandı.
• BirGün Gazetesi muhabiri İsmail Arı daha önce 75 gün kaldığı cezaevine tekrar gönderilirken; DİSK Basın-İş Sendikası Disiplin Kurulu Üyesi Derya Okatan da tutuklanan isimler arasında yer aldı.
• Burdur’da yerel bir internet sitesinin sahibi olan Hasan Güraksu, “Devlet hastanesinde bozuk etler hastalara mı yediriliyor” başlıklı haberi nedeniyle cezaevine gönderildi.
• Halk TV yazarı Bahadır Özgür, Sözcü gazetesi internet sitesi Genel Yayın Yönetmeni Ercüment İşleyen, Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Tuğba Nur Çelik ve Diriliş Postası yazarı Yiğit Uzun gözaltına alınan diğer isimler oldu.
• Mehmet Ali Güller, Batuhan Serim, Serap Belovacıklı, Gülnur Saydam, Rabia Önver ve Ardan Zentürk hakkında haber ile sosyal medya paylaşımları nedeniyle yeni soruşturmalar başlatıldı.

Televizyon kanallarına yönelik yaptırımlar

Medya kuruluşlarının yayın politikalarını ve ekonomik yapılarını doğrudan etkileyen idari ve hukuki operasyonlar raporda geniş yer buldu. 14 Ekim sabahı polis ekiplerinin İstanbul’daki merkezine girdiği Halk TV’ye kayyım atandı ve kanalın yayın politikası işlevsiz hale getirildi. RTÜK, fon soruşturması yayınları nedeniyle Sözcü TV ve Koza TV’ye %3 oranında idari para cezası uyguladı. Sözcü TV’ye ayrıca Murat Ağırel’in tutuklanmasına yönelik yapılan yorumlar sebebiyle de ceza kesildi. Ekonomik imkansızlıklar ve lisans ödemeleri nedeniyle TELE2 Haber YouTube kanalı kapanırken, Cem TV yönetimi ise yayın hayatına tamamen son verdi. Dijital alanda ise İzmir’de yayın yapan Manşetiz portalında çalışan 12 gazeteci, ödenmeyen haklarını talep ettikten sonra işten çıkarıldı.

Erişim engelleri ve tazminat davaları

İnternet ve sosyal medya üzerindeki denetimlerin artması neticesinde, aralarında T24, EngelliWeb, İfade Özgürlüğü Derneği, Mezopotamya Ajansı, Yeni Yaşam gazetesi ve Halk TV’nin X ile YouTube kanallarının da bulunduğu tam 867 X hesabına erişim engeli getirildi. Kullanıcı adını değiştirerek yayına devam etmek isteyen hesaplar yeniden engellendi. 

Gazeteciler Alican Uludağ ve Bahadır Özgür başta olmak üzere çok sayıda yazar, avukat ve ekonomistin hesapları bu kısıtlamalardan etkilendi. Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in fotoğrafları, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in mal varlığı ve Selman Reşitoğlu’nun tutuklanması ile ilgili haberlere de erişim engeli kararı uygulandı. 

Mahkeme kararıyla erişimi engellenen T24’ün Basın İlan Kurumu (BİK) ilanları kesildi. Finansal baskı unsuru olarak açılan tazminat davalarında ise BirGün TV ve Timur Soykan’a 600 bin TL, BirGün gazetesi ile yazar Zafer Arapkirli’ye ise yine 600 bin TL’lik davalar açıldı.

Utku Çakırözer, raporun sonuç bölümünde iktidarın sorumluların üzerine gitmek yerine gerçeği araştıran basını toptan hedef aldığını belirterek, gazeteciliğin bir suç olmadığını ve tutuklu medya mensuplarının derhal serbest bırakılması gerektiğini ifade etti.