Emekliye ‘zoraki zam’ çıkmaza soktu; iktidar kaynak açmazında

Emeklilere 2027 Ocak ayında yapılması planlanan ilave maaş düzenlemesi, iktidar açısından yalnızca bir zam hesabı olmaktan çıktı; bütçe ve seçim takvimiyle bağlantılı bir kaynak sorununa dönüştü.

Nefes yazarı Nuray Babacan’ın aktardığı kulis bilgilerine göre, emekli maaşlarında ilave iyileştirme iktidarın başlangıçta gündeminde değildi. Fon vurgununun yarattığı toplumsal tepkinin ardından gündeme alınan düzenleme, şimdi parti ve bakanlıklarda maliyeti nedeniyle tartışılıyor.

Toplantılarda yalnızca ocak ayında ne kadar artış yapılacağı değil, yapılacak iyileştirmenin etkisinin kısa sürede azalması halinde seçim öncesinde yeni bir düzenlemeye ihtiyaç duyulup duyulmayacağı da değerlendiriliyor. Asıl sorun ise ikinci bir artış gerekmesi halinde bunun için yeniden kaynak bulunması.

İktidar iki zam arasında hesap yapıyor

Babacan’ın aktardığına göre toplantılarda, ocakta yapılacak artışın sınırlarının dikkatli belirlenmesi gerektiği üzerinde duruluyor. Gerekçe ise yapılacak düzenlemenin bütçeye kalıcı maliyet yaratacak olması.

İktidar içinde, ocakta yüksek oranlı bir artış yapılması halinde ilerleyen dönemde bütçe imkanlarının daralabileceği; düşük bir artış yapılması halinde ise emeklilerin beklentisinin karşılanamayacağı değerlendiriliyor.

Bunun yanında bir yıl içinde seçim öncesi yeni bir iyileştirme yapılması gerekebileceği hesabı da yapılıyor.

Bu nedenle iktidarın önündeki denklem iki aşamalı: Ocakta emekliyi rahatlatacak bir artış yapmak, ancak seçim öncesinde gerekebilecek ikinci artış için de mali alan bırakmak.

23 bin 552 TL ile geçinen milyonlar bekliyor

En düşük emekli aylığı halen 23 bin 552 TL seviyesinde bulunuyor. 2026 net asgari ücreti ise 28 bin 75 lira 50 kuruş. Böylece en düşük emekli aylığı, mevcut asgari ücretin yaklaşık 4 bin 523 TL altında kalıyor. Yaklaşık 5,1 milyon emekli en düşük aylık seviyesinde bulunuyor.

Ocak düzenlemesinde en düşük emekli aylığının yaklaşık 30 bin TL’ye çıkarılabileceği kulislerde konuşuluyor. Bu durumda artış 6 bin 448 TL, yaklaşık yüzde 27,4 olacak. Ancak 30 bin TL rakamı henüz kesinleşmiş değil; zira 33 bin TL olacağını iddia edenler de var. 

Refah payında yüzde 5-20 hesabı

Üzerinde çalışılan seçeneklerden biri, emeklilere altı aylık enflasyon artışının üzerine ayrıca refah payı verilmesi. Babacan’ın aktardığı bilgilere göre, ilave refah payının 5 ila 20 puan arasında olması değerlendiriliyor. Artışların bütün emeklilere aynı şekilde uygulanması yerine yaş ve prim gün sayısına göre farklılaştırılması da çalışılan seçenekler arasında.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da daha önce yaş ve prim gün sayısının üzerinde çalışılan kriterler arasında bulunduğunu açıklamıştı. Ancak hangi yaş grubuna ne kadar artış yapılacağı veya prim gününün maaşa nasıl yansıtılacağı konusunda henüz kesinleşmiş bir formül bulunmuyor.

Seyyanen zamma maliyet engeli

Emeklilerin en fazla beklediği seçeneklerden biri olan seyyanen artışa ise iktidar içinde sıcak bakılmadığı belirtiliyor. Bunun temel nedeninin maliyet olduğu aktarılıyor. Bütün emeklilere aynı tutarda yapılacak seyyanen artışın bütçede yüksek ve kalıcı bir yük oluşturacağı, sonraki zamlarla birlikte bu maliyetin daha da büyüyeceği hesaplanıyor.

Bu nedenle seyyanen zam seçeneğinin mevcut planlamanın dışında bırakılabileceği belirtiliyor. Ancak bu konuda da nihai karar verilmiş değil.