ÖZEL HABER | Borçlara af, yeni primlere zam: GSS, 6 yılda 22 katına çıktı!

Türkiye’de Genel Sağlık Sigortası (GSS) sistemi, art arda gündeme gelen borç silme düzenlemeleri ve hızla yükselen prim tutarlarıyla yeniden tartışma konusu oldu. AKP, 2017 yılına ait GSS prim borçlarını ödeyemeyen 1 milyondan fazla kişinin borcunun silinmesini öngören yeni bir düzenleme hazırlıyor. Ancak geçmiş yılların borçları silinirken vatandaşların ödemek zorunda olduğu aylık primler de hızla yükseliyor.

2020 yılında aylık 88,29 lira olan GSS primi, 2026 yılında 1.981,80 liraya ulaştı. Böylece altı yıldaki nominal artış yüzde 2 bin 145’i buldu. Başka bir ifadeyle, GSS primi 22,45 katına çıktı. Üstelik artış yalnızca asgari ücretin yükselmesinden kaynaklanmadı. Kasım 2025’te alınan Cumhurbaşkanı kararıyla prim oranı da iki katına çıkarıldı.

Milyonlarca kişinin borcu silindi, yenisi yolda

AKP’nin hazırladığı yeni düzenlemeyle, 2017 yılına ait GSS primlerini ödemeyen 1 milyondan fazla kişinin borcunun silinmesi planlanıyor. Düzenlemenin yılbaşından önce yasalaştırılması hedefleniyor. Bu, GSS borçlarına yönelik ilk düzenleme değil. Aralık 2025’te yürürlüğe giren yasayla, 1 Ocak 2016’dan önceki dönemlere ait toplam 3,2 milyar liralık GSS alacağının tahsilinden vazgeçildi. Düzenleme yaklaşık 1 milyon 477 bin kişiyi kapsadı.

Aralık 2024’te de 2014 yılına ait GSS prim borçları için benzer bir karar alınmış, yaklaşık 1 milyon 785 bin kişinin 2,18 milyar liralık borcu silinmişti. Art arda gelen düzenlemeler, uzun yıllardır tahsil edilemeyen GSS primlerinin kalıcı bir sorun oluşturduğunu gösteriyor.

GSS primi altı yılda 22 katına çıktı

GSS priminin yıllar içindeki değişimi, vatandaşların karşı karşıya kaldığı yükün boyutunu ortaya koyuyor.

2020 yılında yıllık yaklaşık 1.059 lira olan GSS prim yükü, 2026 yılında 23 bin 781 liraya ulaştı. Bu rakamlar enflasyondan arındırılmış değil, nominal artışı gösteriyor. Ancak asıl dikkat çekici gelişme, prim oranının da doğrudan artırılması.

Asgari ücret 11 kat, GSS primi 22 kat arttı

20 Kasım 2025 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla, primini kendisi ödeyen genel sağlık sigortalıları için uygulanan prim oranı yüzde 3’ten yüzde 6’ya çıkarıldı. Karar, 1 Aralık 2025’te yürürlüğe girdi. Kararda şu hükme yer verildi: “Genel sağlık sigortası primi, prime esas kazancın %6’sı olarak belirlenmiştir.”

Bu değişiklikle Kasım 2025’te 780,17 lira olan aylık prim, Aralık ayında 1.560,33 liraya yükseldi. Ardından 2026 yılı asgari ücret artışıyla 1.981,80 liraya çıktı. Böylece GSS primi yalnızca iki ayda yüzde 154 arttı.

2020 ile 2026 yılları arasındaki karşılaştırma ise prim oranındaki değişikliğin etkisini daha net gösteriyor.

2020 yılında brüt asgari ücret 2.943 lira, GSS primi ise bunun yüzde 3’ü olan 88,29 liraydı.

2026 yılında brüt asgari ücret 33 bin 30 liraya yükseldi. Ancak bu kez GSS primi yüzde 6 üzerinden hesaplandı.

Sonuçta brüt asgari ücret altı yılda yaklaşık 11,22 katına çıkarken GSS primi 22,45 katına yükseldi.

Eski yüzde 3’lük oran korunsaydı 2026 yılında aylık GSS primi 990,90 lira olacaktı. Ancak prim oranının ikiye katlanması nedeniyle tutar 1.981,80 liraya ulaştı. Bu karar, vatandaşın yıllık prim yükünü 11 bin 890,80 lira artırdı.

Geliri 12 bin lira olan da 1.982 lira ödeyebiliyor

GSS sisteminde başka bir sosyal güvencesi bulunmayan ve hane içinde kişi başına düşen aylık geliri brüt asgari ücretin üçte birinin altında olanların primleri devlet tarafından karşılanıyor. 2026 yılında bu sınır 11 bin 10 lira. Gelir testi sonucunda sınırın üzerinde kalan ve başka sağlık güvencesi bulunmayan kişiler ise aylık 1.981,80 lira prim ödemek zorunda.

Örneğin tek başına yaşayan, başka sağlık güvencesi bulunmayan ve aylık geliri 12 bin lira olarak belirlenen bir kişi, gelir sınırını aştığı için 1.981,80 liralık prim yükümlülüğüyle karşılaşabiliyor.

Bu durumda GSS primi, kişinin toplam gelirinin yüzde 16,5’ine karşılık geliyor. Kira, gıda, ulaşım ve diğer temel ihtiyaçlar için ayrılması gereken para düşünüldüğünde, gelir sınırının hemen üzerinde bulunanlar açısından prim ciddi bir mali yük oluşturuyor.

Devlet 8 milyondan fazla kişinin primini karşılıyor

GSS sisteminde gelir yetersizliği nedeniyle primleri kamu bütçesinden karşılanan milyonlarca vatandaş da bulunuyor. 2025 yılının ilk altı ayında GSS primi devlet tarafından karşılanan kişi sayısı 8 milyon 217 bin 937 olarak kaydedildi.

Bu kişiler prim borçlusu değil, gelir durumları nedeniyle devlet desteğinden yararlanan vatandaşlar. Dolayısıyla bu rakam borçlu sayısıyla karıştırılmamalı.

Ancak milyonlarca kişinin sağlık sigortası priminin kamu kaynaklarıyla karşılanması, GSS sisteminin düşük gelirli nüfus açısından taşıdığı önemi gösteriyor.

Türkiye’de GSS sistemi, eski prim borçlarının belirli aralıklarla silindiği bir yapıya dönüşmüş durumda. Devlet geçmiş yıllarda tahsil edemediği milyarlarca liralık alacaktan vazgeçerken, vatandaşların ödemek zorunda olduğu aylık prim altı yılda 22 katına çıktı. Prim oranının yüzde 3’ten yüzde 6’ya yükseltilmesi ise yükü ayrıca artırdı. Asıl mesele yalnızca eski borçların silinmesi değil, yeni borçların oluşmasının nasıl önleneceği. Aylık neredeyse 2 bin liraya ulaşan GSS priminin düşük gelirli vatandaşların ödeme gücüyle ne kadar uyumlu olduğu, sistemin en önemli sorunlarından biri.