Ticaret Bakanlığı’nın Diyarbakır’daki denetimlerinde zincir market rafındaki sert fiyat artışları tek tek ortaya çıktı. Bakanlığın açıkladığı verilere göre market, 30 liraya aldığı kırmızı kapya biberi neredeyse 6,5 katına, 199,99 liraya satıyor. 20 liraya alınan yeşil sivri biberin 249,99 liraya, 12 liraya alınan salatalığın 79,90 liraya satıldığı belirlendi. Bir başka incelemede ise 140 liraya alınan sivri biberin rafta 249,99 liraya çıktığı görüldü. Bakanlık, bu tabloyu “haksız fiyat artışı” olarak değerlendirerek firmaları Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na sevk etti. Bu tablo, tartışmanın sadece üretim maliyeti ya da enflasyon olmadığını, bazı ürünlerde asıl sert sıçramanın market rafında yaşandığını gösteriyor.
Türkiye’nin bugünlerde en önemli gündem maddelerinden biri de sebze ve meyve fiyatları. Özellikle yeşil sivri biberin yanına yaklaşılmıyor… Ticaret Bakanlığı’nın Diyarbakır’da yaptığı iki ayrı denetim, bazı sebze ürünlerinde tedarik zinciri ile market rafı arasındaki uçurumu gözler önüne serdi. Bakanlığın paylaştığı verilere göre bazı ürünlerde marketin alış fiyatı ile tüketiciye sunulan etiket arasında katlanan farklar oluştu.
İlk açıklamadaki en çarpıcı örnek kırmızı kapya biber oldu. Bakanlığın verisine göre ürün, Adana Karataş’taki komisyoncudan 7 liraya çıktı. Bu ürün tarlada muhtemelen 5 lira bile değil… Daha sonra Diyarbakır’daki firma bu ürünü zincir markete 30 liradan sattı. Aynı ürün, market rafında tüketiciye 199,99 liradan sunuldu. Yani tarlada 5 lira civarında olan kapya biberi market 30 liraya alıp, rafta 200 liradan sattı. Alış fiyatının 6,7 katı! Yüzde 100 kar marjıyla satsa o ürünün fiyatının 60 lira olması lazımdı… Başka bir ifadeyle market, bu üründe alış fiyatının üstüne yüzde 566’dan fazla fark koydu.
Aynı açıklamadaki ikinci örnek yeşil sivri biber oldu. Bakanlık açıklamasına göre Diyarbakır’daki firma bu ürünü zincir markete 20 liradan sattı. Marketin raf fiyatı ise 249,99 lira oldu. Bu da ürünün marketin alış fiyatına göre yaklaşık 12,5 katına çıktığını gösterdi. Oransal olarak bakıldığında fark yüzde 1.100’ü aştı.
İkinci açıklamada ise geleneksel salatalık ve yine yeşil sivri biber yer aldı. Buna göre geleneksel salatalık, Konya Ereğli’deki üreticiden 5,30 liraya alındı. Diyarbakır’daki komisyoncu ürünü zincir markete 12 liradan sattı. Market rafında ise fiyat 79,90 liraya yükseldi. Böylece salatalıkta da marketin alış fiyatına göre yaklaşık yüzde 566’lık fark oluştu.
Bir başka yeşil sivri biber incelemesinde ise ürünün Mersin Akdeniz’deki üreticiden 130 liraya alındığı, ilgili firma tarafından zincir markete 140 liradan satıldığı, markette ise 249,99 liradan tüketiciye sunulduğu açıklandı. Bu kalemde fark ilk örnekler kadar sert olmasa da, marketin alış fiyatına göre yaklaşık yüzde 79’luk ek fiyat dikkat çekti.
Bakanlık, her iki denetim sonucunda da adı geçen firmalar bakımından “haksız fiyat artışı” tespiti yapıldığını duyurdu. Dosyaların gerekli idari yaptırımların uygulanması amacıyla Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na gönderildiği belirtildi. Açıklamada, fırsatçılığa ve haksız fiyat artışlarına karşı mücadelenin ülke genelinde süreceği vurgulandı.