Macaristan Başbakanı Péter Magyar Salı günü yaptığı açıklamada, eski lider Viktor Orbán’ın medya üzerindeki uzun süreli hakimiyetini sona erdirme çabalarının bir parçası olarak, Orbán’a yakınlığıyla bilinen kamu yayıncılarının yayınlarını durdurduğunu açıkladı.
Orbán’ın ülkeyi kendi deyimiyle bir “illiberal” demokrasiye dönüştürdüğü 16 yıllık iktidarının en önemli sütunlarından biri medya üzerindeki kontroldü. Geçtiğimiz Nisan ayında yapılan seçimlerde sandıkta Orbán’ı devirerek başbakanlık koltuğuna oturan Magyar için kamu yayıncılarının bağımsızlığını yeniden tesis etmek, en önemli seçim vaatlerinden biriydi.
Magyar, Facebook üzerinden yaptığı açıklamada, “Tarihi bir gün. Bugün, kamu medya platformlarındaki propaganda yayınlarının sonu anlamına geliyor” dedi ve ekledi: “Gece yalan söylediler, gündüz yalan söylediler, her frekansta yalan söylediler. Bu artık bitti.”
Salı günü öğleden sonra itibarıyla hem Kossuth radyo istasyonu hem de Macaristan’ın ana kamu televizyon kanalı olan M1 yayınlarını durdurdu. M1 televizyonu siyah bir ekran üzerine şu mesajı yansıttı:
“Kamu medyası yalan söylememelidir. Bunu çok uzun süre yaptığımız için özür dileriz. Kamu medyası şimdi bağımsız ve güvenilir olacak şekilde yeniden yapılandırılacaktır. Haber programımız şu anda askıya alınmıştır. Takipte kalın!”
Kossuth radyosunun frekanslarından klasik müzik istasyonu olan Bartók Radyo’nun programları yayınlandı. Hem M1 hem de Kossuth radyosunun internet sitelerine de erişim sağlanamadı.
Macaristan’ın devlet medyası çatı kuruluşu MTVA’dan yapılan açıklamada, M1 televizyonunun akşam saatlerinde haber programları olmadan yayına yeniden başlayacağı belirtildi. Açıklamada, yeni bir yayın kurulu oluşturulmasının ardından haber bültenlerinin kademeli olarak yeniden devreye sokulacağı, diğer kamu hizmeti programlarının ise bu değişikliklerden etkilenmeyeceği ifade edildi.
Normal yayın akışına ara veren Macar devlet televizyonu film yayınlamaya başladı. Kanalda yayınlanan ilk film, Mátyás Rákosi’nin otoriter komünist diktatörlüğünü sert bir dille eleştiren ve on yıl boyunca sansürlenen Tanık (A Tanú) filmi oldu. Kanalda halen Macar klasik filmleri yayınlanmaya devam ediliyor.
Magyar’ın liderliğindeki Tisza Partisi, Nisan ayındaki seçimlerde “rejim değişikliği” ve Orbán dönemiyle kesin bir kopuş vaadiyle parlamentoda üçte ikilik bir çoğunluk elde ederek büyük bir zafer kazanmıştı. Magyar hükümeti, yolsuzlukla mücadele önlemleri paketini meclisten geçirerek ve Orbán’ın yeniden aday olmasını fiilen engelleyecek şekilde anayasayı değiştirerek, eski liderin Macar devleti üzerindeki hakimiyetini hızla sona erdirmek için harekete geçti.
Yeni hükümet, kamu medyasının yanı sıra tüm devlet reklamlarını da kesti; bu durum Orbán müttefiki iş insanlarına ait birçok özel medya kuruluşunun küçülmesine veya kapanmasına neden oldu. Ülkenin önde gelen özel yayıncılarından TV2’de de Magyar’ın seçim zaferinden bu yana ana haber spikerleri değiştirildi ve haber direktörü görevden uzaklaştırıldı.
Türkiye’de onlarca kanal yapacak bunu.