Türkiye’de üniversiteye giriş sınavı olan Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) başvuru sayıları, 2026’da 2 milyon 425 bin 560’a gerileyerek son 6 yılın en düşük seviyesine indi. Bu düşüş, son üç yıldır devam eden bir trendin parçası ve 2020 seviyelerine dönüşü işaret ediyor. Eğitim uzmanları ve verilere göre, bu olgunun arkasında birden fazla etken var, ancak en baskın olanları ekonomik zorluklar ile gençlerin geleceğe dair umutsuzluğu. Bu iki faktör, gençlerin üniversite eğitimine olan inancını erozyona uğratıyor ve alternatif yollara yönelmelerine neden oluyor.
Türkiye’de üniversite eğitimi, özellikle başka bir şehirde okuyan öğrenciler için artık bir “lüks” haline geldi. 2026 yılı net asgari ücreti 28 bin 75 TL. Velev ki ailenin aylık geliri 35-40 bin TL olsun… Özel yurt veya öğrenci evlerinde aylık kişi başı barınma ve gıda maliyeti 15 ila 30 bin TL arasında değişiyor. Bazı semtlerde rakam 40 bin liraya kadar çıkıyor.
KYK yurtları daha ucuz (750-1.500 TL) olsa da kontenjan yetersizliği nedeniyle bekleme listeleri uzun… İstanbul’da üç kişilik bir öğrenci evinde paylaşım bile olsa, kişi başı ortalama 20 bin TL’nin üzerinde aylık barınma ve gıda maliyeti çıkıyor… Dolayısıyla gençler üniversitede eğitim almak yerine doğrudan iş gücüne katılıyor veya meslek ediniyor. Son 5 yılda 453 bin öğrenci eğitimi bırakmış, bu da ekonomik baskının bir yansıması olarak gösteriliyor.
Gençler umudunu kaybediyor
Gençlerin geleceğe dair umutsuzluğu, YKS başvurularını düşüren bir diğer kritik faktör. TÜSİAR’ın Aralık 2025 araştırmasına göre, gençlerin yüde 72’si “umutsuz” veya “çok umutsuz” hissediyor; sadece yüzde 6,6’sı “çok umutlu.’
Konrad Adenauer Vakfı’nın anketinde ise gençlerin yüzde 62,8’i Türkiye’nin geleceğini olumlu görmüyor. Bu umutsuzluk, yüksek genç işsizlik oranıyla besleniyor. 2026 Ocak’ta yüzde 14,3’e yükselen oran (kadınlarda yüzde 19), mezuniyet sonrası işsizlik korkusunu artırıyor.
Ekonomik ve umutsuzluk faktörlerinin yanı sıra, düşüşte rol oynayan diğer unsurlar şöyle:
Demografik Azalma: Doğum oranlarındaki düşüş, üniversite çağındaki genç sayısını azaltıyor. TÜİK’e göre, lise mezun sayısı 2024’te 1 milyondan 2025’te 831 bine geriledi
Yurt Dışı Eğitim Tercihi: YKS puanı zorunlu olmayan yurt dışı üniversitelere yönelim artıyor; binlerce aday sınavı es geçiyor.
Sistem ve Müfredat Değişiklikleri: 4+4+4 sistemi, puan barajı değişiklikleri ve 2023 depremi gibi olaylar başvuru kararlarını etkiliyor. Eski mezun başvurularında 120 bin düşüş var.
İşsizlik Endişesi: Üniversite mezunlarında %25 işsizlik oranı, gençleri alternatif kariyerlere (teknisyenlik, meslekler) yöneltiyor.