TÜRKMEN TERZİ | JOHANNESBURG TR724
ABD Başkanı Donald Trump, Afrika’ya dış yardımları kesmesinin ardından şimdi de kıtada altı büyükelçiliği ve bazı konsoloslukları kapatacağını açıkladı. Trump yönetiminin Afrika’da kapatmayı planladığı elçilikler arasında Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo, Eritre, Gambiya, Lesotho ve Güney Sudan’daki ABD büyükelçilikleri yer alıyor. Ayrıca, Kamerun’un Douala kentindeki ve Güney Afrika’nın Durban kentindeki ABD konsoloslukları da kapanacak temsilcilikler listesinde bulunuyor.
Trump, başkanlık görevine geldikten hemen sonra imzaladığı kararname ile tüm dış kalkınma yardımlarını 90 günlüğüne durdurarak ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) programlarının yüzde 83’ünü sonlandırırken, 1 Temmuz 2025’e kadar USAID’in bazı görevlerinin Dışişleri Bakanlığına devredileceğini belirtti.
CNN’in ulaştığı ABD Dışişleri Bakanlığına ait gizli bir iç yazışmaya göre, Trump yönetimi dünya genelinde 10 kadar büyükelçilik ve 17 konsolosluğun kapatılmasını değerlendiriyor. Bu diplomatik temsilciliklerin önemli bir kısmının Avrupa ve Afrika’da bulunduğu belirtiliyor.
Trump’ın Afrika ağırlıklı, dünya genelindeki büyükelçilikleri kapatmak kararında, Elon Musk’ın idare e Trump’ın dünya genelindeki ABD büyükelçiliklerini kapatma planına, federal bütçede büyük kesintiler yapılmasını hedefleyen Elon Musk’ın denetimindeki yeni “hükûmet verimliliği ofisi” öncülük ediyor.
Sızdırılan bir Dışişleri Bakanlığı belgelerine göre Trump yönetimi, Irak ve Somali gibi ABD’nin uzun süredir güçlü diplomatik varlık gösterdiği ülkelerdeki faaliyetleri azaltmayı, diğer bazı elçiliklerde ise “uygun ölçeklendirme” yapmayı planlıyor. Kapatılması gündemde olan büyükelçiliklerin yerine komşu ülkelerdeki misyonların bölgesel merkez olarak kullanılacağı belirtilirken, bu durum Afrikalıların ABD vizesine ulaşmasını daha da zorlaştırabilir. Belgeye göre elçiliklerin kapatılma gerekçesi olarak bölgesel ofislerin geri bildirimi, konsolosluk iş yükü, maliyet, bina durumu ve güvenlik gibi teknik kriterler öne çıkarıldı; herhangi bir siyasi neden sunulmadı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun bu önerilere onay verip vermediği henüz bilinmezken, bakanlık sözcüsü kamuoyuna yansıyan bilgilerin “erken veya yanlış” olduğunu savundu.
Trump, başkanlık görevine geldikten hemen sonra imzaladığı 14169 sayılı kararnamede tüm dış kalkınma yardımlarını 90 günlüğüne durdurarak USAID programlarının %83’ünü sonlandırdı, kalan yüzde 17’sini ise Dışişleri Bakanlığı’na devretti. Bu karar, Sudan’daki topluluk mutfaklarının yüzde 80’inin kapanmasına, Güney Afrika’daki HIV/AIDS programlarının ise çökme riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oldu. Ayrıca Senegal ve Botswana’daki kalkınma projeleri iptal edilirken, Trump yönetimi Mali, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Lübnan’daki BM barış gücü operasyonlarına yapılan ABD katkılarını da sonlandırmayı önerdi; bu da BM’nin barışı koruma bütçesinde ciddi açıklar oluşturdu.
Trump’ın Seyahat Yasağı Listesi: 43 Ülkenin Yarısından Fazlası Afrika’dan
Trump yönetiminin yılın başında hazırladığı yeni seyahat yasağı listesinde yer alan 43 ülkenin 22’sinin Afrika kıtasından oluştuğu ortaya çıktı. 20 Ocak 2025’te yayımlanan başkanlık kararnamesiyle yabancıların ABD’ye girişinde güvenlik taramalarını sıkılaştıran Trump, bu doğrultuda üç aşamalı bir liste hazırlattı. Kırmızı listede yer alan Libya, Somali ve Sudan vatandaşlarına tamamen seyahat yasağı getirilmesi planlanırken, Eritre, Sierra Leone ve Güney Sudan’ın bulunduğu turuncu listedeki ülkelere yönelik ek güvenlik önlemleri öngörülüyor. Sarı listede ise 60 gün içinde belirlenen güvenlik koşullarını karşılayamayan ülkeler bir üst kategoriye taşınacak; bu gruptaki 16 Afrika ülkesi arasında Angola, Benin, Burkina Faso, Kamerun, Çad, Kongo Cumhuriyeti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Zimbabve gibi ülkeler yer alıyor. Güney Afrika ve Nijerya ise şimdilik listede bulunmuyor.
Trump yönetimi diplomatik olarak Afrika’dan geri çekilirken, askeri varlığını ise sürdürmeye kararlı görünüyor. ABD güçleri, özellikle Somali’de El Şebab’a yönelik operasyonlarına devam ederken, kıtadaki önemli askeri üslerini de aktif tutuyor. Cibuti’deki Camp Lemonnier, ABD’nin Afrika’daki en büyük ve kalıcı askeri üssü olma özelliğini korurken, Nijer, Kenya ve Somali’deki askeri tesisler de istihbarat, insansız hava aracı (İHA) operasyonları ve özel kuvvet konuşlandırmaları için kullanılmaya devam ediyor.