Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, bugün Rusya’nın en doğusundaki Kuril Adaları’nı ilk kez ziyaret etti. Bu hamle, bölge üzerinde hak iddia eden Japonya’nın sert protestolarına yol açtı. Rusya-Japonya ilişkileri, Japonya’da “Kuzey Toprakları” olarak bilinen ve 1945 yılında Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilen bu ihtilaflı adalar nedeniyle uzun süredir çıkmazda bulunuyor.
Kremlin, Putin’in Kuril Adaları’nı oluşturan dört ana adadan birinde çekilmiş bir videosunu paylaşırken; Rus medyası, Putin’in bir balık işleme tesisini ziyaret ettiğini ve kendisine havyar ikram edildiğini bildirdi. Bu ziyaret, 2010 yılında Dmitry Medvedev’in gerçekleştirdiği seyahatten bu yana bir Rus devlet başkanının adalara yaptığı ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi gazetecilere yaptığı açıklamada, “Kuzey Toprakları, hem tarihi olarak hem de uluslararası hukuk çerçevesinde Japonya topraklarının ayrılmaz bir parçasıdır” dedi. Takaichi, Putin’in bu ziyaretinin “Japon halkının duygularını incittiğini ve kesinlikle kabul edilemez olduğunu” belirterek, bu durumun “orta ve uzun vadede ilişkilerin yeniden tesis edilmesini daha da zorlaştırdığını” sözlerine ekledi.
Putin, Kuril Adaları’na geçmeden önce Çarşamba günü Rus donanmasının tatbikatlar gerçekleştirdiği yakınlardaki Rus adası Sahalin’i ziyaret etmişti. RIA Novosti ajansının bildirdiğine göre, 73 yaşındaki Putin Sahalin’de “Rusya’nın doğu sınırlarının güvenliğinin sağlanması” üzerine bir toplantı gerçekleştirdi.
Ukrayna Yaptırımları
1904-1905 yıllarında birbiriyle savaşmış olan Japonya ve Rusya arasındaki bağlar, 2026 yılında da devam eden Ukrayna’daki geniş çaplı çatışmaların 2022’de başlamasından bu yana daha da kötüleşti. Japonya, diğer G7 ülkelerine katılarak Rusya’ya yaptırımlar uyguladı; Kiev yönetimine mali destek ve savunma yardımları sağladı.
Putin Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Japonya’nın uyguladığı yaptırımları “kışkırtma olmaksızın atılmış adımlar” olarak nitelendirdi. Putin, “Japonya, Rusya’yı temel bir tehdit kaynağı olarak tanımladı. Şunu belirtmek isterim ki biz Japonya’yı tehdit etmiyoruz… Aksine, onların ülkemize karşı toprak talepleri var” ifadelerini kullandı.
Rusya ve Çin de birbirine daha fazla yakınlaşırken, iki ülkenin deniz ve hava kuvvetlerinin Japonya çevresindeki bölgelerde ortak tatbikatlar düzenlemesi, Japon jetlerinin sık sık acil havalanmasına neden oluyor.
Bu ay Japonya’nın askeri yığınağını “bir savaş devletine dönüşüm” olarak nitelendiren Kuzey Kore de Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa destek olmak amacıyla asker ve top mermisi gönderdi. Japonya’nın bu ay yayımlanan son savunma bülteninde, her üç ülkeden kaynaklanan risklerin giderek arttığı bir kez daha vurgulandı.
Kuril Adaları: Sert İklim, Az Nüfus
Sovyetler Birliği, Hokkaido’nun kuzeyinde yer alan ve stratejik konuma sahip bu volkanik takımadayı İkinci Dünya Savaşı’nın son günlerinde ele geçirmişti ve o tarihten bu yana bölgedeki askeri varlığını sürdürüyor.
İhtilaflı adalar, Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’ndan Japonya’nın ana kuzey adası olan Hokkaido’ya kadar geniş bir yay çizen volkanik Kuril takımadalarının bir parçası. Sert bir iklimde yaşayan yaklaşık 20.000 Rus vatandaşından oluşan bir nüfusa sahip olan adalar; altın ve gümüş dahil olmak üzere zengin mineral yataklarına ve son derece verimli balıkçılık sahalarına ev sahipliği yapmakta.
Adaların 1945’te işgal edilmesinin ardından Moskova, yaklaşık 17.000 kişiden oluşan Japon nüfusu bölgeden sınır dışı etmişti. Adalar daha sonra, Sovyetler Birliği’nin Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya ile karşı karşıya geldiği Soğuk Savaş döneminde hava ve deniz üsleri sağlayarak stratejik bir önem kazandı.
Tokyo Üniversitesi Kamu Politikası Enstitüsü’nden Profesör Yee Kuang Heng, AFP’ye yaptığı değerlendirmede, “Kuril Adaları, Bastion kıyı savunma füze sistemleri ve SU-35 savaş uçaklarıyla tahkim edilmiş durumda. Bunlar Rusya’ya bölgedeki deniz yolları üzerinde kontrol araçları sağlarken, Japonya’nın adalar üzerindeki iddiasına karşı da bir koz oluşturuyor” dedi.
Heng, “Putin’in bu ziyareti, elindeki kartları ve aynı zamanda Ukrayna’nın işgalinin ardından Japonya’nın Rusya’ya uygulamaya devam ettiği yaptırımlardan duyduğu memnuniyetsizliği hatırlatan bir hamle olabilir” ifadelerini kullandı.