İllüzyon ekonomisi; Kişi başına gelir eriyor!

HABER ANALİZ | YUSUF DERELİ 

Son günlerin en fazla konuşulan konularının başında Türkiye’nin ‘en büyük 10 ekonomi’ arasına girip giremeyeceği. Ancak ekonomide daha önemli olan ülkelerin kişi başına düşen milli gelirleri. Türkiye’de kişi başına milli gelir 2013 yılından bu yana hızla eriyor. Tablo vahim. Geçtiğimiz yıl 51 bin 834 TL (9 bin 127 dolar) olarak açıklanan kişi başına milli gelir bu yıl 8 bin 304 dolar olarak tahmin ediliyor. Ancak bu gidişle 8 bin doları görmesi bile zor! Zira TL’deki erime durmuyor. 

Peki Türkiye’yi kıskanan Avrupa’da kişi başına milli gelirler ne kadar? Avrupa’nın en fakiri Yunanistan’da bile kişi başına düşen milli gelir 20 bin dolardan başlıyor. Krizle boğuşan İspanya’da rakam 30 bin dolar seviyelerinde. İtalya 34, Fransa 43, Almanya ise 48 bin dolar kişi başına düşen milli gelire sahip. Bir Alman ya da bir Fransız 1 yıllık asgari ücretiyle ülkesinde satılan sıfır ‘C’ segment bir otomobili alabiliyor. Bir Türk’ün bunu yapabilmesi için 6 yıl yemeden içmeden çalışması gerekiyor! 

Türkiye’nin cari fiyatlarla GSYH sıralamasında 19. basamakta bulunuyor. Daha önce 17. sıradaydı. Satın alma Gücü Paritesine Göre (SAGP) ölçülen GSYH sıralamasında ise 13. Ekonomist Mahfi Eğilmez’e göre TL’nin değer kaybı bu hızla devam ederse Türkiye’nin önümüzdeki yıl SAGP’ye göre ölçülen GSYH sıralamasında ilk 10’a girme şansı var. Eğilmez, “Önümüzdeki yıllarda TL’nin dış değer kaybı, iç değer kaybından fazla olmaya devam ederse Türkiye’nin, cari fiyatlarla GSYH’si küçülse de SAGP’ye göre GSYH’si büyüyeceği için ilk 10 ekonomi arasına girmesi mümkün olabilecektir.” diyor. 

SEÇİM MEYDANLARINDA KULLANILIR!

Peki bunun ne anlamı var? Hiç! Türkiye’nin bu anlamda ilk 10 ekonomi arasına girmesinin reel ekonomide zerre kadar kıymeti yok! Paranız dolar karşısında değer kaybediyor, fakirleşiyorsunuz. Eğilmez, konuya ilişkin son yazısında bunu bir ‘illüzyona’ benzetiyor. Sadece seçim meydanlarında, ‘İlk 10’a girdik’ dersiniz; o kadar!

KİŞİ BAŞINA DÜŞEN GELİR AZALIYOR 

Ekonomi açısından daha önemli olan veri kişi başına düşen milli gelir. Ne yazık ki Türkiye’de kişi başına düşen milli gelir hızla azalıyor. TL, dolar karşısında değer kaybediyor. TL’nin satın alma gücü zayıflıyor. Para değersizleşiyor. Yüksek enflasyon nedeniyle ürün ve hizmet fiyatları katlanıyor. 

TÜİK’in çok tartışılan ve güvenilirliği sorgulanan rakamlarına göre, Türkiye 2019 yılında binde 9 büyüdü. Milli gelir 4 trilyon 280 milyar 381 milyon TL olarak açıklanırken, kişi başına düşen milli gelir ise 51 bin 834 TL (9 bin 127 ABD dolar) olarak hesaplandı. Bir önceki yıl rakam 9 bin 632 dolar olarak açıklanmıştı. 

2013’DEN BERİ GERİLEME TRENDİ SÜRÜYOR 

Biraz daha geriye gidelim; kişi başına düşen gelir 2001’deki ekonomik kriz sırasında önceki yıla göre yüzde 27 gerileyerek 3 bin 84 dolara inmişti. Sonrasında istikrarlı olarak artış gösteren ortalama gelir 2013 yılında 12 bin 480 dolarla en yüksek seviyesine ulaştı. Ancak o tarihten itibaren gerileme trendine girdi. Bu yıl beklenen kişi başına düşen milli gelir 8 bin 304 dolar. Ancak öyle görünüyor ki, 8 bin dolar rakamının görülmesi bile başarı sayılabilecek! 

AVRUPA’DA MİLLİ GELİR NE KADAR?

Peki Türkiye’yi kıskandığı söylenen AB ülkelerinde kişi başına düşen milli gelir ne kadar? En kötüsü Türkiye’nin iki katı! Yunanistan’da 20 bin dolar. İspanya’da rakam 30 bin dolar seviyelerinde. İtalya 34, Fransa 43, Almanya ise 48 bin dolar kişi başına düşen milli gelire sahip. Rakam Hollanda’da 53 bin, İsviçre’de 82 bin, Lüksemburg’da ise 114 bin dolara çıkıyor. 

Söz konusu ülkelerde refah seviyeleri de Türkiye ile kıyaslanmayacak kadar yüksek. Şöyle ki; bir Alman ya da bir Fransız 1 yıllık asgari ücretiyle ülkesinde satılan sıfır ‘C’ segment bir otomobili alabiliyor. Bir Türk’ün bunu yapabilmesi için 6 yıl yemeden içmeden çalışması gerekiyor! Türkiye’de bugün 150-160 bin TL’ye satılan 2 yaşında bir otomobilin İngiltere’deki satış fiyatı 10 bin Pound! Bir İngiliz’in yaklaşık 8 asgari ücretine denk geliyor!

TÜRKİYE 72. SIRADA!

Almanya’da asgari ücret 1500 Euro civarında. Kuzu kuşbaşının kilosu ise 10 Euro. Bir Alman, kazandığı asgari ücretle 150 kilo et alabiliyor. Bir Türk ise 2 bin 400 liralık asgari ücretle ancak 30 kilo et alabilir! Aynı şey İngiltere, Fransa gibi Avrupa ülkeleri için de geçerli. Son olarak Türkiye, dünya sıralamasına bakılırsa kişi başına gelir sıralamasında kaçıncı sırada yer alıyor; 2019 yılı IMF verilerine göre 9 bin 127 dolarla 72. sırada!

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi girin