Hizmet ve üç zor sınav

VEYSEL AYHAN | YORUM

Her insanın davranışlarının temelinde iki seçenek vardır. Bir olay vuku bulduğunda, “Ne yapmalıyım?” diye düşünürken önüne iki alternatif gelir.

Birincisi, “Ben, bana yakışanı yapmalıyım.” der, doğru olanı, mümince olanı yapar. Muhatabı sadece vicdanı ve Allah’tır. Halk umurunda değildir.

İkinci alternatifte ise, “Ben şunu yaparsam falanlar ne der, filanlar ne düşünür? Bu olayın sonuçları ne olur? Düşmanlarım bundan dolayı mutlu mu olur yoksa üzülür mü?” gibi soruların cevaplarını düşünür ve ona göre hareket eder.

Bu kaygılar ise mümince değil siyasi endişelerdir. Kafamda hep bu kaygılar dönüp duruyorsa ben ‘katışıksız’ bir siyaset erbabı olmuşum demektir. Mümin, “Allah bes bâki heves.” der, doğru olanı yapar. Kimin ne dediğini zerre kadar önem vermez.

Herkesin bildiği olay. ‘İfk’ hadisesi. Hz. Ayşe’ye iftira atılır. Yeryüzündeki en iffetli insana yapılmıştır bu. İftira hızlıca yayılır. Sahabelerden bile buna katılan olur.

Efendimiz (sav) Hz. Ayşe’nin iffetinden emin olmasına rağmen, “Hayır, boşverin bu dedikoduları, deli saçmalarını…” demiyor. Zamanın ve vahyin hadiseyi aydınlatmasını bekliyor. Evine gitmesine izin veriyor. “Gitmende bir mahzur yok!” diyor.

Belki bize danışsaydı şöyle derdik: “Ya Resulullah sakın babasının evine gitmesin. Bu yanlış anlaşılır. İftirayı doğruladığımız anlamına gelir. Sonra müşrikler ne der?”

Bu diyeceklerimiz siyasi endişeler olurdu. Efendimiz (sas), doğru olanı yapıp bize örnek bırakıyor.

Hz Ömer, “Fırat’ın kenarında bir koyun kaybolsa, bundan ben sorumluyum!” der. Bir afet geldiğinde, “Yoksa ben adaletsizlik mi ediyorum? Ömer’in hatalarının yüzünden mi?’’ diye düşünür.

Kûfe Valisi Sa’d b. Ebî Vakkâs’ın halka âdil davranmadığı iddiaları Hz. Ömer’e geldiğinde onu valilikten açığa alarak iddiaları soruşturmak için Medine’ye çağırmıştı. Olay soruşturulur, şahitler dinlenir. Sa’d b. Ebî Vakkâs aklanır. Fakat onu yeniden Kûfe’ye vali olarak atamaz. Çünkü halkın ona karşı güveni sarsılmıştır. Bu nedenle ona başka bir görev verir.

Bir fetih sırasında köprü geçilirken komutan bir askeri riske atıp ölümüne sebep olur. Hz. Ömer, komutanı görevden alır. “Benim için bir Müslümanın hayatı senin fethettiğin yerlerden daha önemlidir. Git diyetini ver ve bundan böyle gözüme görünme.” der.

İlk asırlarda gördüğümüz bu olaylar sonraları nadir hale gelir. Günümüze geldiğimizde kendini müslüman olarak öne sürenlerde tamamen ortadan kalkar.

Soma faciasında 301 madenci ölmüştü. Suç, bakanlığın denetim eksikliği ve tedbirsizliği olmasına rağmen bakan ve genel müdürler görevine devam etti.

Çorlu’da tren faciası oldu. 25 kişi öldü. Facianın nedeni altyapı eksiklikleri ve bakım yetersizliği olmasına rağmen ne TCDD genel müdürü ne de ulaştırma bakanı istifa etti.

Kartalkaya’da daha birkaç ay önce bir otel yandı, 78 insan hayatını kaybetti. Hiç kimse  sorumluluğu üzerine almadı. İstifa eden olmadı.

Böyle onlarca örnek sayabilirsiniz…

Bu davranışların ardındaki ilkel kafa neydi?

“İstifa ederlerse iktidarın beceriksizliği olarak tescil edilir. Siyasi olarak zayıflarız. Kötü görünürüz. Muhaliflerimiz sevinir. Surda gedik açılır…”

HİZMET’İN İLK SINAVI

Hocaefendi’nin irtihali sonrası ilk 6 ayı geride bıraktık. Geriye baktığımızda lidersiz bir hareket tabii ki çok zordu. Beklenen, psikolojik olarak az da olsa dağılma ve gevşeme idi. Bilakis hiç tahmin edilmeyen bir şey oldu. Herkes daha da toparlandı. Kırgınlık ve küskünlüklerle kenara çekilenler tekrar bünyeye döndü.

Hocaefendi’nin kurup oturmasını beklediği sistem beklenenden çok daha iyi işledi. Vasiyet ettiği süreç kusursuz çalıştı. 12 kişilik heyet vakti geldiğinde demokratik bir şekilde seçimini yaptı. Kendi içlerinden iki kişiyi bu seçimle kenara aldı. Daha çok oy alan yeni ve genç iki isme görev verdi.

Bu, sistemin işlerliği açısından ilk ve önemli sınavdı. Hiç bir kırgınlık yaşanmadan problemsizce aşıldı ve sonrası için de yapılması kolaylaşmış bir rutin oldu.

İKINCİ SINAV

İkinci sınav bir problem çıktığında, bir iddia ortaya atıldığında nasıl bir tavır alınacağı ile ilgili.

Eskiden beri Batı ülkelerine şu konuda imrenirdik; mesela bir köyde köprü yıkılırdı. O ülkenin ulaştırma bakanı istifa ederdi. Bir asker intihar ederdi. Genelkurmay başkanı istifa ederdi.

Çoğu zaman o idarecilerin bu skandallarla direkt bir ilişkisi yoktu ama istifa ediyorlardı.

Neden istifa ediyorlardı?

“Yargı sürecinin bakanlık görevini gölgelemesini istemem.”

“Artık görevimi etkili şekilde sürdüremem.”

“Toplumun devlete olan güvenini zedelendiği için.”

Bunlar mümince gerekçeler, altın örnekler.

Hizmet’te de -ne kadar sevinsek azdır- benzer refleksler gördük.

Bir vasiyetin ibrazıyla ilgili ihmal veya unutma veya hangi gerekçe ise bundan dolayı güven duygularının zedelendiğinde iki heyet üyesi onurlu bir davranış gösterip kamuoyu önünde özür diledi. Hizmet’in yıpranmaması için o vazifelerinden feragat edip istifa ettiler.

Bu tavır Hizmet Hareketi’nin geleceği açısından çok önemli. İstifa etmek, bir yenilgi veya kaybetmişlik değil. Bilakis Hizmet’in onur ve izzetini koruma gayretidir.

“Madem ki benim yüzümden Hizmet yıpranıyor veya Hizmet gönüllülerinin nezdinde güvenilirlik yara alıyor veya yara alabilir, Hizmet’in izzeti her türlü nefsi duygumun üstündedir.” demeyi başarabilmektir.

Şunu da diyebilirlerdi. “Biz yanlış yapmadık. Falanın hatası! Filanları dedikodusunu niye ciddiye alalım? Özür dilersek falanlar sevinir…”

Böyle deyip siyasi davranmadılar. Bu nefsi tuzaklara düşmedikleri için her türlü takdir ve tebcili hak ediyorlar. Hizmet’in kaderini bu tür fedakarlıklar belirleyecektir.

Koltuğa yapışma, her türlü hatayı başkalarına atfetme değil. Her kusuru Hz. Ömer gibi kendinden bilmek, onurluca kenara çekilebilmek.

Bir başka endişe Hocaefendi’nin kitapları ve bunların Hocaefendi’nin müsterih olacağı bir  usul ile neşriyata devam etmesi idi. Hocaefendi’nin o işi, bildiğim en emin ve en müstağni insanlardan birinin uhdesindeki bir heyete vermiş olduğunu öğrendim, sevindim.

Bu da bence çok önemli.

ÜÇÜNCÜ SINAV

Hizmetin üçüncü sınavı hangi hayati vazifeyi yapıyor olursak olalım görev süremizin belli olması. Bu kaç yıl olur? Maksimum 4 yıl mı? 6 yıl mı? Bilmiyorum. Bununla ilgili tüzük ve kurallar belirlenmeli. Hizmet’te çok uzun yıllar sürmüş görevlerde belli bir zaman sonra yorulma, belli bir zümreyle sınırlı çalışma usulü gibi komplikasyonlar çıkabilmiş.

Bunlardan ders alırsak o işi yapacak en liyakatli insan biz bile olsak bir zaman sonra kenara çekilmemiz Hizmet’e en büyük vefamız olacaktır. “Ama benden başka kim yapabilir ki? Mecburen yapıyorum. Bu işi başkası nasıl yapsın?” gibi düşünceler şuuraltımda dolaşıyorsa zaten ayrılma vaktim çoktan gelmiş hatta geçiyordur.

“ABİLER”

Sosyal medyada amansızca hücum edilen, akla hayale gelmeyen kirli sözlerle tahkir edilen abiler var. Adı geçenlerin hemen hepsiyle aynı çatı altında uzun yıllar bulundum. Onlara yöneticilik kusuru atfedebilirsiniz, insani kusurları olduğunu söyleyebilirsiniz. Ama kesinlikle hiçbirine “hırsızlık, zimmetine para geçirme, iffetsizlik…” gibi deni fiiller atfedemezsiniz.

Hepsine bu konuda kendimden daha fazla güvenir, şahitlik edebilirim. Hiçbiri Hizmet’in tek kuruşuna tenezzül etmez.

Bu tür iftiraların şöyle bir kaderi faturası olur; nasıl ki ben ehli iman birine küfür isnad etsem bu isnad havada kalmaz, dönüp alnıma yapışır. Öyle de “hırsız ve emsali” itham eğer muhataplarım öyle değilse dönüp ya benim veya çocuklarımın alnına yapışır.

İtham ettiğim suçlar ve umduğum kelepçe havada kalmaz. Döner beni veya ailemi bulur.

HİZMETİN GELECEĞİ

Hocaefendi’den sonra fark etmemiz gereken en önemli konu Hizmet’in yerelleşmesi. Hizmet kalemleri belli. Emri bi’l ma’ruf, nehyi ani’l münker, eğitim, insanî yardım, dünya barışı için vazgeçilmez olduğu her geçen gün ortaya çıkan diyalog hizmetleri. Bunlara yeni bir kalem eklenmeyecek.

Bir başka coğrafyadan liderin veya liderlerin yeni hedefler gösterdiği, istikamet değiştirttiği bir Hizmet söz konusu değil. O nedenle “yok karar alıcılar, yok falanlar, yok filanlar” diye bahane üretmek beyhude. Eğer bir insan yukarıdaki kalemlerden birinde hizmet etmek istiyorsa, elinden tutan yok. Bir başka kıtadaki bir başka heyetin, “Hayır sen hizmet edemezsin!” deme keyfiliği söz konusu değil.

Bu hizmet atmosferini beğenmeyebilirim. Bireysel olarak da hizmet edebilirim. Bu benim tercihim. Kim ne diyebilir?

Ama bir takımın oyuncusu olmak istiyorsam, bir orkestranın enstrümanı olarak hizmet etmeyi düşünüyorsam, daha iyi hizmet edilebilecek bir başka cemaat veya çevrenin var olduğunu düşünmüyorum.

Bilen varsa söyleyebilir. Yani gidecek bir yer de yok. Şu çevremde gördüğüm emin insanlar gibi insanların bulunduğu bir sosyal ortam, bir menfaat ilişkisi olmadan her hafta toplanıp kitap okuyan, Allah’ı anan, ‘Bu hafta neler yapabiliriz’ diye kafa yoran birilerinin olduğu başka bir camia varsa beraberce gidelim, kendimizi ve çocuklarımızı onlara emanet edelim.

Hizmet’in prototipi namazdır. Ben eğer bulunduğum yerel camide (şehir-belde) namaz kılıyorsam bir başka coğrafyadaki imamın veya cemaatin kusuru benim namazımı bozmaz.

Benim namazımı benden başkası bozamaz. Bu, yerelde ‘yanlış bulduğum bir kıraata’ kibarca “sübhanAllah” dememi engellemez. Ama benim derdim namaz değilse, gözüm; kıblesi yamuk cami, sehvi olan imam arar. Ki kendi namazsızlığına bahane bulsun.