Eski İran Dini Lideri Ali Hamaney’in üç oğlu, Pazar günü babalarının cenaze töreninde kamuoyunun önüne çıktı; ancak halefi olan diğer kardeşleri Mücteba Hamaney törene katılmadı.
ABD istihbaratına dayanan İsrail hava saldırılarında 28 Şubat’ta öldürülen Hamaney ve ailesinden dört kişinin cenaze törenleri için Tahran’daki Büyük Musalla Camii kompleksi üst üste ikinci günde de binlerce kişilik kalabalıklarla doldu taşması dikkat çekti.
Bu cenazeler, İslam Cumhuriyeti’ni otuz yılı aşkın bir süredir yöneten adamı son yolculuğuna uğurlamanın yanı sıra, rejim için bir gövde gösterisine dönüştü. 1979’dan beri yürürlükte olan teokratik sistem, İsrail ve ABD ile girilen beş haftalık savaşın ve kilit isimlerin kaybedilmesinin ardından direncini kanıtlama fırsatı buldu.
Ali Hamaney sonrası dönemin en önde gelen isimlerinden biri olan Meclis Başkanı ve ABD ile yürütülen müzakerelerin başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, X hesabından yaptığı paylaşımda, “İslam dünyasının gururlu ve yenilmez İran ulusunun oy birliğiyle şehidine bağlılığını sunduğunu” söyledi.
Pazartesi günü Tahran’da düzenlenecek cenaze alayının ardından, Salı günü dini merkez Kum’da ve Çarşamba günü Irak’ta benzer törenler gerçekleştirilecek. Süreç, Perşembe günü Hamaney’in Kuzeydoğu İran’daki memleketi Meşhed’de defnedilmesiyle son bulacak.
Pazar günkü törenlere, Ali Hamaney’in tamamı din adamı olan en büyük oğlu Mustafa ile daha küçük kardeşleri Mesud ve Meysam’ın katılımı damga vurdu.
Gizemli lider Mücteba Hamaney’in yokluğu dikkat çekiyor
Ancak bu üç kardeşin varlığı, babasının öldürülmesinden kısa bir süre sonra yeni dini lider olarak ilan edilen ancak henüz kamuoyu önüne çıkmayan Mücteba Hamaney’in yokluğunu daha da görünür kıldı. Yetkililer onun da hava saldırılarında yaralandığını belirtmişti, ancak yaralarının ciddiyeti gizemini koruyor. Mücteba şimdiye kadar sadece yazılı açıklamalar yoluyla iletişim kurdu. Cenaze merasiminin kalan günleri Mücteba Hamaney’in halkın karşısına çıkıp çıkmayacağını görmek adına yakından takip edilecek.
Seçkin Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) 28 Şubat’taki saldırıda selefi öldürülen yeni komutanı Ahmed Vahidi, savaş boyunca hiç görülmedikten sonra Pazar günü cenazede ikinci kez boy gösterdi.
Muhafızların dış operasyonlardan sorumlu gölge birimi Kudüs Gücü’nün komutanı İsmail Kaani de nadir bir şekilde ortaya çıkarak İran devlet televizyonuna verdiği demeçte, Hamaney’in “mübarek sonunun” ömür boyu süren bir “cihadın” ardından ona yakışır bir şekilde gerçekleştiğini söyledi. 97 yaşındaki kıdemli din adamı Büyük Ayetullah Cafer Subhani, Hamaney’in naaşı Pazartesi günkü yürüyüş için kompleksten çıkarılmadan önce cenaze namazını kıldırdı.
Halktan “intikam” çığlıkları
Hükümet, binlerce kişinin ölümüyle sonuçlanan Ocak ayındaki kitlesel protestoların ardından, otoriteye destek amaçlı bu kitlesel mobilizasyonu ön plana çıkarmaya oldukça istekli görünüyor. İran genelinde pazar gününün resmi tatil ilan edilmesiyle birlikte kalabalıklar, devasa dini kompleksi doldurdu. Hava sıcaklığının 35 dereceyi bulduğu alanda vatandaşlar fıskiye sistemleriyle serinletilirken, dev bir Ali Hamaney portresi kompleksin üzerinde yükseliyordu.
Yetkililer, başkentteki törenlere 10 milyondan fazla insanın katılmasını beklediklerini açıkladı. Ancak sıkı güvenlik önlemleri uygulandı ve resmi medya izdiham riskine karşı uyarılarda bulunarak kompleks çevresinde tıbbi merkezler kurdu.
Orta Doğu’daki savaş, bir ateşkes ve ABD ile varılan ilk anlaşmanın ardından şu an için durmuş durumda. Ancak hem Washington hem de Tahran askeri eylemlere yeniden başlamaya hazır oldukları konusunda uyardı ve “intikam” teması cenaze törenlerinde ana gündem maddesi oldu.
Namaz kılmak için törene katılan ve soyadını Miremadi olarak veren 38 yaşındaki bir adam AFP’ye, “Hamaney’in katilleri cezalandırılmalı. Eğer liderlerimiz bu şekilde müzakerelere devam edecek olursa, halkımız bunu kabul etmeyecektir,” dedi. Soyadını Bakand olarak belirten 39 yaşındaki bir kadın ise, “Dünyaya devrimimizin ve liderimizin arkasında olduğumuzu göstermek için buradayız ve sevdiklerimizin kanı için intikam talep ediyoruz,” diye ekledi.
Hamaney uzun süre Batı ile çatışma rotası izlemiş ve Tahran, yıllar boyunca Filistinli Hamas ve Lübnanlı Hizbullah da dahil olmak üzere Orta Doğu genelindeki ABD ve İsrail karşıtı silahlı gruplara destek sağlamıştı. İran devlet medyasının aktardığına göre, her iki gruptan heyetler Cumartesi günü Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir araya gelirken; Yemenli Husilerin ve Hamas’ın müttefiki Filistin İslami Cihad hareketinin temsilcileri de cenaze merasimlerine katıldı.