TÜRKMEN TERZİ | JOHANNESBURG TER724
Afrika’nın en gelişmiş ülkesi Güney Afrika’da, kritik genel seçimlerin sonuçları dün 00:00’dan hemen sonra ekranlara yansımaya başladı. Ülkeyi 30 yıldır yöneten Nelson Mandela’nın partisi Afrika Ulusal Kongresi (ANC), ilk verilere göre meclis çoğunluğunu kaybederek, apartheid rejiminin sona ermesinden bu yana ilk defa yüzde 50’nin altında oy aldı.
7 gün içinde resmi sonuçların açıklanmasının ardından, herhangi bir partinin yüzde 50+1 oy alamaması durumunda iki hafta sürecek hareketli koalisyon görüşmeleri başlayacak. Siyasi analizlere göre ANC’nin, kendisinden ayrılan MK veya EFF partileri ile koalisyon yapması bekleniyor.
Johannesburg’un Midrand bölgesindeki Gallagher Kongre Merkezi’nde kurulan Ulusal Sonuçlar Merkezi’ndeki dev ekranlara yansıyan sonuçlara göre, Brüksel saati ile 13:30’da oyların yüzde 19.87’si sayıldı ve toplam geçerli oy 2 102 943 olarak hesaplandı. Bu sonuçlara göre ANC ülke genelinde oyların yüzde 43,34’ünü alırken, beyazların partisi olarak bilinen Demokratik İttifak (DA) yüzde 24,78 oy oranı ile anamuhalefet konumunu koruyor. Marksist-Leninist olarak tanımlanan Ekonomik Özgürlük Savaşçıları (EFF) ise toplam oyların yüzde 8,77’si aldı. Eski Devlet Başkanı Jacop Zuma’nın kurduğu 6 aylık parti Ulusun Mızrağı (MK) ise şu anda yüzde 8.1 oy ile EFF ile başabaş yarışıyor.
ANC en son 2019 seçimlerinde yüzde 57,5 oranında almıştı ve şu andaki oy oranı partide şok etkisi yaptı. Yerel ve uluslararası analistler 1912’de kurulan ve 1994’ten beri ülkeyi yöneten, ismi efsane lider Nelson Mandela ile özdeşleşen ANC’nin seçimlerde hile yapacağı, beyazların iktidarını sona erdirmek için yaklaşık yüz yıllık bir mücadele veren ve siyah-beyaz eşitliğine dayanan bir Cumhuriyet kuran bir partinin, şimdi parlamentoda çoğunluğu kaybetmeyi hazmedemeyeceği yorumları yapıyordu. Endişelerin aksine iktidardaki ANC, dün sabah 07:00’de başlayan ve teknik aksaklıklardan dolayı gece geç saatlare kadar devam eden oy verme işlemlerinde seçimlerin güvenirliğine gölge düşürecek herhangi bir girişimde bulunmadı. Geçtiğimiz günlerde yurtdışındaki oy kullanma işlemlerinin ardından, 27 ve 28 Mayıs’ta ise toplam 22 bin 626 sandıkta yaklaşık 950 bin “özel oy” kullanıldı ve yaşlıların evlerine gidecek oy kullanmaları sağlandı.
60.6 milyon nüfusa sahip olan Güney Afrika’nın 29 Mayıs’taki 7. seçimlerde toplam 27 milyon 782 bin 477 vatandaş oy kullanmak için kayıt yaptırdı. Toplam 23 bin 292 sandıkta oy kullanılırken, şu ana kadar 28 bin 259 oy geçersiz sayıldı. Milyonlarca siyah genç ise yüksek işsizlik oranları, elektirik kesintileri, yüksek suç oranlarını protesto ederek sandıklara gitmedi.
Güney Afrika’da yeni meclis kesin seçim sonuçların ilanının ardından 14 gün içinde toplanacak ve meclisin ilk görevi yeni devlet başkanını seçmek olacak.
Güney Afrika, yurtdışındaki vatandaşlarına, hastanedeki hastalara, ve hapishanedeki mahkumlara oy kullandırması ile Afrika kıtasında seçim demokrasisi en güçlü olan bir kaç ülke arasında yer alıyor.