ENSAR NUR | TR724 STRAZBURG
Strazburg’da bulunan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Büyük Daire’nin Yalçınkaya kararı ışığında 893 başvuruda daha ihlal kararı verdi. AİHM, 3 grupta birleştirdiği başvurularda adil yargılanma hakkı ve/veya suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğine hükmederek başvuranlar için yeniden yargılanma yolu açtı.
AİHM, 595 başvuruyu birleştirdiği Kılıçarslan ve diğerleri kararında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 6. ve 7. maddelerinin ihlal edildiğine hükmetti. 264 başvurunun değerlendirildiği Çalı ve diğerleri kararında adil yargılanma hakkının ihlal edildiği tespit edilirken, 34 başvurucunun şikayetlerinin ele alındığı Dönmez ve diğerleri kararında ‘kanunsuz suç ve ceza olmaz’ ilkesi kapsamında ihlal bulundu.
Kararlarda, Yalçınkaya ve Demirhan kararlarının yanı sıra, 5 Mayıs 2026’da Büyük Daire tarafından verilen Şaban Yasak kararına atıf yapılması da dikkat çekti.
Bu kararlarla birlikte, Türkiye aleyhine 2018’den bu yana adil yargılanma hakkı (madde 6) kapsamında ihlal kararı verilen başvuru sayısı 3643’e, suçta ve cezada kanunilik ilkesi (madde 7) kapsamında ihlal kararı verilen başvuru sayısı 2439’a yükseldi.
AİHM Büyük Dairesi, 26 Eylül 2023’te verdiği Yüksel Yalçınkaya kararında 100 bine yakın benzer dosyanın olduğuna dikkat çekmiş, Türkiye hükümetinin “sistemik” probleme çözüm bulmasını istemişti. Ancak hükümetin bu konuda gerekli adımları atmaması, Strazburg’dan toplu ihlal kararları çıkmasına neden oluyor.
Kararları sosyal medya hesabında değerlendiren hukukçu Dr. Ufuk Yeşil, “tek bir günde 629 kişi hakkında verilmiş 7. madde ihlalinin örneği yoktur. AİHM, 64 yıl boyunca bu maddeden toplam 100 kişi hakkında ihlal vermiştir” diyerek yaşanan hukuksuzluğun boyutuna dikkat çekti.
Yeşil, “Yargı mercilerine düşen görev, artık bu anlamsız inat vazgeçerek hukuku uygulamaları, insanlara zulmetmeyi bırakmaları ve ülkeyi daha fazla dünyaya rezil etmemeleridir!” ifadeleriyle Yüksel Yalçınkaya ve Şaban Yasak kararlarında ortaya konan prensiplerin derhal uygulanması çağrısında bulundu.