ABD’nin bugün düzenlediği yeni hava saldırıları Tahran’da hava savunma sistemlerini harekete geçirdi. Saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkesine şimdiden 37,5 milyar dolara mal olan İran savaşında “işlerinin henüz bitmediğini” ilan etmesinin hemen ardından geldi.
Pentagon Şefi Pete Hegseth ise dün yaptığı açıklamada savaşın faturasının 37,5 milyar dolara fırladığını doğrulayarak, ordu için talep edilen on milyarlarca dolarlık ek bütçeyi savundu.
Stratejik Hürmüz Boğazı üzerinde yaşanan çatışmaların ardından ön anlaşmanın çökmesiyle birlikte, Orta Doğu’daki savaş küresel petrol arzının diğer kritik arterlerini de içine alacak şekilde genişledi.
Tüm bu tırmanışa rağmen ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Manila’daki Güneydoğu Asya bakanlar toplantısında Washington’ın Tahran ile bir anlaşmaya varmak için diplomasiye hâlâ açık olduğunu yineledi ancak ekledi: “Şu an karşılaştığımız temel sorun, müzakereleri ciddiye almamaları.” İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Washington ile arabulucular kanalıyla yürütülen diplomatik mesaj trafiğinin sürdüğünü belirtti.
Nükleer tesis yakınlarında patlama sesleri
ABD güçlerinin son saldırı dalgasında “askeri lojistik altyapı” tesislerini vurduğu belirtilirken, İran devlet medyası, bünyesinde nükleer santral barındıran Buşehr dahil ülke genelinde patlamalar yaşandığını duyurdu. Devlet televizyonunun Telegram kanalından geçilen habere göre, “Tahran’ın batı, doğu ve kuzeydoğu bölgelerinde hava savunma sistemlerinin devreye girdiği ve çatışma seslerinin duyulduğu” aktarıldı.
Savaşta beşinci aya girilirken ve Kasım ayındaki kongre seçimleri yaklaşırken Trump, kendi tabanının bir kısmı da dahil olmak üzere halk nezdinde destek görmeyen bu savaşı bitirmesi için yoğun bir siyasi baskı altında. Muhalifler, savaşın devasa maliyetine dikkat çekiyor.
ABD ordusu, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik tehdidi kırmak amacıyla İran askeri mevzilerine karşı üst üste 11. gecede de hava bombardımanı düzenlediğini açıkladı. Trump, bir sonraki hedefin Natanz yakınlarındaki yeraltı nükleer tesisi olarak bilinen “Kazma Dağı” olabileceğinin sinyalini verdi. Batı istihbaratı, İran’ın burada gizli bir uranyum zenginleştirme tesisi kurduğundan şüpheleniyor.
İran ise bu tehdide misillemeyle karşılık verdi. Devlet televizyonu IRIB’in aktardığına göre, Hatemü’l Enbiya Merkezi Askeri Karargahı, böyle bir adımın “bölgesel savaşın genişlemesi” anlamına geleceğini belirterek, “Amerika’nın, müttefiklerinin ve destekçilerinin bölgedeki tüm çıkarlarını vururuz” tehdidinde bulundu.
“İran’ın toparlanması 25 yıl sürer”
Savaşın yeniden alevlenmesinin üzerinden iki hafta geçmişken Trump, İran’ın bu yıkımdan ayağa kalkmasının onlarca yıl alacağını iddia etti:
“Bugün bölgeden çekilsek bile İran’ın yeniden inşa edilmesi 20-25 yıl sürer. İşimiz henüz bitmedi… Hiçbir yere gitmiyoruz.”
Tahran yönetimi ise müttefiki Husilerin Suudi limanlarını abluka altına alma tehdidinin ardından, ABD müttefiki Körfez ülkelerine yönelik taarruzunu genişletti. Kuveyt ordusu , İran’dan gelen İHA saldırılarına hava savunma sistemleriyle karşılık verdiğini duyurdu. Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün de ardı ardına çalan sirenlerin ardından İran kaynaklı füze ve dronları havada imha ettiklerini açıkladı. İran ordusu, Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerini, radar hatlarını ve komuta binalarını vurduğunu ilan ederek, “Düşman daha kararlı ve güçlü İHA ve füze dalgalarına hazırlansın” mesajı verdi.
Husilerden Suudi Arabistan’a abluka tehdidi
Trump, Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan limanlarına yönelik deniz ambargosu tehdidini hayata geçirmesi halinde “icaplarına bakacağını” söyledi. Husilerin bu ablukayı askeri olarak nasıl uygulayacağı henüz net değil. Ancak denizcilik istihbarat kuruluşu Vanguard Tech, Singapur ve Liberya bayraklı iki tankerin, Suudi Arabistan’ın Yanbu limanından ham petrol yükledikten sonra Kızıldeniz’de “rota değiştirmek” zorunda kaldığını rapor etti.
Eğer Husiler bu tehdidi fiile dökerse, Riyad’ın petrol ihraç etme kabiliyeti büyük darbe alacak ve bu durum küresel ekonomide şok dalgaları yaratacak. Suudi Arabistan ve Husiler, geçtiğimiz hafta yıllar sonra ilk kez doğrudan çatışmış ve 2022’deki ateşkesi tehlikeye atmıştı. İran Devrim Muhafızları ise Salı günü yaptıkları açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan iki tankerin patlamalarla vurulduğunu ve çıkan büyük yangınlar nedeniyle gemilerin tamamen stop ettiğini duyurdu.