ABD ve Suudi Arabistan, Riyad’ın sivil nükleer program geliştirmesine olanak tanıyan bir anlaşma imzaladı. ABD Enerji Bakanlığı, “barışçıl nükleer iş birliği” olarak tanımladı anlaşmanın “Amerikan şirketlerine Suudi nükleer enerji programında geniş erişim” sağlayacağını açıkladı.
Anlaşmanın metni kamuoyuyla paylaşılmazken, Amerikan medyasında çıkan haberler anlaşmanın Suudi Arabistan’a gelecekte uranyum zenginleştirme imkanı tanıyabileceğini aktardı. Uranyum, santraller için yakıt üretiminde kullanılabildiği gibi nükleer bomba yapımında da kullanılabiliyor.
ABD Enerji Bakanlığı, iş birliği anlaşmasının yanı sıra bir ikili güvence anlaşmasının da imzalandığını kaydetti. Bakanlığın açıklamasında, “Bu iki anlaşma, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi de dahil olmak üzere çeşitli öncelikli ekonomik ve stratejik hedefleri ilerleten, on yıllar sürecek milyarlarca dolarlık bir ortaklığın hukuki temelini oluşturuyor.” ifadelerine yer verildi.
Enerji Bakanlığı, anlaşmanın hem “ABD hem de bölgesel güvenliği” ilerlettiğini ve “yüksek nükleer güvenlik, emniyet ve silahsızlanma standartlarını koruyarak ABD’nin sivil nükleer teknolojideki rekabet avantajını güçlendireceğini” belirtti
Suudi hükümetinden yapılan açıklamada, anlaşmanın “iki ülke arasındaki mevcut enerji sektörü iş birliğinin bir uzantısı” olduğu belirtildi.
Suudi Arabistan, uzun zamandır farklı ABD başkanları döneminde böyle bir anlaşma için lobi faaliyeti yürütüyordu, ancak Washington bugüne kadar ülkenin İsrail’i tanıması ve İsrail ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerini normalleştirmesi şartında ısrar etmişti. Ancak Amerikan medyası, Trump’ın imzalanan anlaşmada bu şarta yer vermediğini yazmıştı.
Daha sonrasında sosyal medya hesabı üzerinden açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan ile varılan anlaşmanın, İbrahim Anlaşmaları kapsamında krallığın İsrail ile ilişkileri normalleştirmesine bağlı olduğunu açıklayarak duruma açıklık getirdi. Trump, anlaşmanın uranyum zenginleştirmesine izin vermeyeceğini de vurguladı.
Anlaşma incelenmek üzere Kongre’ye gönderilecek. Cumhuriyetçi Parti hâlihazırda Kongre’nin her iki kanadını kontrol etse de, siyasi yelpazenin her iki tarafından bazı milletvekillerinin anlaşmaya karşı çıkması bekleniyor.
Massachusetts’ten Demokrat Senatör Edward Markey yaptığı açıklamada Rubio ve Trump’ı kınayarak, “İkiyüzlülükleri ancak pervasızlıklarıyla eşdeğer” dedi. Markey, “İran’ın nükleer bomba yapmasını önleme kisvesi altında İran’la savaşı başlatırken, saldırgan ve otoriter bir ülke olan Suudi Arabistan’ın nükleer silah teknolojileri geliştirmesine izin veriyorlar” ifadesini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Suudi Arabistan’ın gelecekte nükleer silah geliştirebilme ihtimaline ilişkin endişelere karşı çıktı.