Erzincan İliç’te 9 işçiye mezar olan ve cumhuriyet tarihinin en büyük çevre felaketine yol açan Çöpler Altın Madeni’nin yeni sahibi Cengiz Holding’e geçici çalışma izni verildi.
Evrensel’de yer alan habere göre, 13 Şubat 2024 tarihinde yığın liçi sahasında meydana gelen kayma sonucunda 9 işçinin milyonlarca metreküp siyanürlü toprağın altında kalarak can vermesinin ardından kapatılan madene, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından geçici faaliyet belgesi verildiği ortaya çıktı.
Anagold ve Kanadalı SSR Mining ortaklığındaki Çöpler Altın Madeni, kamuoyundaki tüm tepkilere rağmen geçtiğimiz mart ayında 1 buçuk milyar dolar karşılığında Cengiz Holdinge satılmıştı. Bakanlığın çevre izin ve lisans belge sorgulama sisteminde 24 Temmuz 2026 tarihinde onaylandığı görülen belge ile şirkete “maden atığı bertaraf-depolama”, “hava emisyon”, “gürültü kontrolü” ve “atık su deşarjı” gibi konularda geçici faaliyet onayı sağlanmış oldu.
FACİAYA RAĞMEN GERİ DÖNÜYOR
Olay gününden bu yana kazanın asıl sorumlularının cezalandırılmaması, davanın etkili bir biçimde yürütülmemesi ve kamu görevlilerinin yargılanmaması kamuoyunda kanayan bir yara olmaya devam ediyor. 13 Şubat’taki faciada, dünya literatüründe standart olarak maksimum 150 metre olması gereken siyanürlü liç yığınının yüksekliği, denetimsizlik ve kapasite artışlarıyla 257 metreye ulaşmıştı. 85.3 milyon tonluk devasa zehir dağının yaklaşık 10 ila 20 milyon metreküplük kısmı kayarak Fırat Nehri Havzası’na doğru akmış, bölgede telafisi on yıllar alacak bir çevre felaketine yol açmıştı.
9 işçinin yaşamını yitirdiği, çevreye verdiği zararın on yıllara yayılacağı tablo bu kadar açıkken hukuki ve cezai süreçlerin sonuçlanması beklenmeden madenin Cengiz Holding bünyesinde yeniden faaliyet göstermesinin önünün açılması tepkileri beraberinde getirdi.
MURAT KURUM’UN İMZASI VAR
İliç’teki felaketin ardından kamuoyunun en çok tartıştığı isimlerin başında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum geliyor. 13 Şubat’ta çöken ve 9 işçiyi yutan liç yığınının devasa boyutlara ulaşmasının önünü açan 2021 yılındaki ÇED olumlu kararı, Kurum’un ilk bakanlık döneminde verilmişti. Yine 2022’deki siyanür sızıntısının ardından madenin ruhsatı iptal edilmemiş ve sadece 3 ay sonra yeniden faaliyete geçmesine aynı dönemde izin verilmişti. Bugün Cengiz Holdinge verilen ve madenin yeniden faaliyete geçmesinin önünü açan geçici faaliyet belgesi de yine Murat Kurum’un ikinci kez oturduğu Bakanlık koltuğundan çıktı.
ALİ CENGİZ OYUNU ÇÖPLER’DE
Kanadalı madencilik şirketi SSR Mining, Erzincan İliç’teki Çöpler Altın Madeninin yüzde 80’lik hissesini 1.5 milyar dolar nakit bedelle Cengiz Holdinge sattı. Satışa ilişkin anlaşma ve bağlayıcı hisse alım sözleşmesi mart 2026’da kamuoyuna duyuruldu. Ancak satış bedeli “Bir ticari başarı değil, kamunun varlıklarına yandaş eliyle çökme operasyonu” olarak tanımlandı.
Mart 2026’da CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, Kanadalı SSR Mining şirketinin, hisselerini değerinin çok altında bir bedelle yandaş Cengiz Holdinge devrettiğini aktarmıştı. Yavuzyılmaz’ın SSR Mining’in resmi raporlarına ve borsa verilerine dayanarak yaptığı açıklamaya göre; 31 Aralık 2024 itibarıyla SSR’nin İliç’teki varlıklarının değeri 2 milyar 688 milyon dolar olarak hesaplanırken, Cengiz Holding bu varlıkları yalnızca 1 milyar 500 milyon dolara satın aldı. Yavuzyılmaz şunları sıraladı: “Ruhsat garantisi: Anagold’un ruhsatının uzatılmama riski varken, Cengiz için böyle bir risk bulunmuyor. Yöntem serbestisi: 9 işçiyi hayattan koparan “yığın liç” yöntemine Anagold için izin verilip verilmeyeceği belirsizken, Cengiz’e bu konuda açık çek veriliyor. Çevresel izinler: Bölgeyi zehirleyen maden sahası için gerekli çevresel izinler, yandaş şirket söz konusu olduğunda jet hızıyla onaylanıyor.”