22 yıldır üzerinde çalışılıyordu: Rusya, İran, Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan Hazar Denizi için anlaştı

Kazakistan’ın Aktau kentinde Rusya, Kazakistan, Azerbaycan, Türkmenistan ve İran liderlerinin katılımıyla düzenlenen zirvede Vladimir Putin, Nursultan Nazarbayev, Hasan Ruhani, İlham Aliyev ve Gurbanguli Berdimuhamedov, Hazar Denizi’nin statüsünü belirleyen belgeyi imzaladı.

1996’dan beri üzerinde çalışılan anlaşmanın taslağı üzerinde, 4-5 Aralık 2017’de Moskova’da toplanan Hazar Ülkeleri Dışişleri Bakanları Zirvesi’nde mutabakat sağlanmıştı.

Ev sahibi Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev imzalar atılmadan önce yaptığı konuşmada liderlerin ‘tarihi bir olayın katılımcıları’ olduklarını söyledi ve “Hazar Denizi’nin statüsü konusunda uzlaşıya varmanın zor olduğunu ve uzun sürdüğünü itiraf edelim. Görüşmeler 20 yıldan uzun sürdü ve tarafların ortak çabalarıyla oldu” dedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de anlaşmanın ‘çığır açan bir gelişme’ olduğunu belirtip Hazar Denizi’ne komşu ülkeler arasında daha fazla askeri işbirliği yapılması çağrısında bulundu.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana Hazar Denizi’yle ilgili 50’ye yakın görüşme yapıldı. Liderlerin katılımıyla bu seviyedeki zirvelerin ise 2002’den bu yana beşincisi düzenlenmiş oldu.

İran: Hazar Denizi, Hazar devletlerine aittir

Anlaşma, Hazar için ‘deniz’ mi, ‘göl’ mü ifadesinin kullanılacağı açısından önemliydi zira uluslararası hukukta her iki ifade için farklı yasal düzenlemeler getiriliyor.

Anlaşmada Hazar için ‘deniz’ ifadesi kullanılsa da, Rusya Dışişleri Bakanı Yardımcısı Grigory Karasin bu hafta başında Kommersant gazetesine açıklamasında ‘anlaşmanın özel hukuki statü’ tanıyacağını söylemişti.

Kremlin, anlaşma için ‘denizin büyük bir kısmının ortak kullanımda kalmasını ancak denizdibi ve yeraltı kaynaklarının bölünmesini öngördüğünü’ ifade etmişti.

Anlaşma uyarınca en az paya sahip İran’ın Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de Pazar günü anlaşmanın ‘önemli bir belge’ olduğunu söyledi ama Hazar Denizi’yle ilgili fikir ayrılıklarına tamamen nokta koymadığını belirtti.

Ruhani, Hazar’a kıyısı olmayan ülkelerin askeri birliklerini bölgeye konuşlandıramayacak olmasını da memnuniyetle karşıladığını söyledi.

Ruhani, “Hazar Denizi yalnızca Hazar devletlerine aittir” dedi.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi girin