Sırbistan’ın dört bir yanından gelen on binlerce kişi, ülkenin başkenti Belgrad’da otokratik cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç ve yolsuzlukları protesto etmek için toplanıyor. Sırp halkı 4 ay önce Novi Sad’da 14 kişinin ölümüyle sonuçlanan tren istasyonu felaketinden beri protestolarını sürdürüyor. Öğrenciler bugün için geniş çaplı protesto çağrısı yaptı.
Sırbistan halkı Cumhurbaşkanı Vuçiç ve yaygın yolsuzlukları protesto etmek için Belgrad’da toplanırken, cumhurbaşkanı destekçilerinin başkanlık sarayının önündeki parkta kamp kurmasıyla tansiyon giderek yükseliyor. Bu hafta başında Vuçiç, güvenlik görevlilerinin halka karşı güç kullanacağı uyarısında bulundu. Vuçiç gösterilerden kendisini “devirmeye” çalışan “Batıyı” sorumlu tuttu.
2014’te başbakan ve 2017’de cumhurbaşkanı olmasından bu yana Sırbistan siyasetine hakim olan Vuçiç, göstericilerin kendisini asla görevi bırakmaya zorlayamayacağını söyledi. Vuçiç, “Yerime geçmek istiyorsanız beni öldürmeniz gerekecek” dedi.
Geçtiğimiz Kasım ayında Sırbistan’ın ikinci büyük şehri Novi Sad’da bir istasyonun çatısının çökmesi sonucu 14 kişinin hayatını kaybetmesinden bu yana yetkililer neredeyse her gün protestolarla karşı karşıya kalıyor. Birçok kişi, Vuçiç tarafından 2022 yılında tadilattan geçirilerek hizmete açılan istasyondaki felaketten ülkede ve siyasette yaygınlaşan yolsuzluğu sorumlu tuttu.
Lidersiz protesto hareketi büyük ölçüde barışçıl olarak devam ediyor. Ancak otoriter cumhurbaşkanı Vuçiç protestocuların “şiddetle bir şeyler elde etmeye çalışacaklarını ve bunun son olacağını” iddia etti. Cumhurbaşkanı pek çok göstericinin gözaltına alınacağını tahmin ettiğini söyledi.
Aşırı milliyetçiler Vuçiç’i savunmak için toplanıyor
Agence France-Presse, 2003 yılında dönemin başbakanı Zoran Djindjic’e düzenlenen suikastla bağlantılı eski bir milisin üyeleri de dahil olmak üzere aşırı milliyetçilerin cumhurbaşkanlığı sarayı yakınlarında toplandığını aktardı.
Slobodan Miloseviç’i 2000 yılında deviren sokak protestolarına liderlik eden Djindjic, 22 yıl önce resmi olmayan adıyla Kırmızı Bereliler olarak bilinen paramiliter bir polis grubu tarafından öldürülmüştü.
Muhalefetteki Özgürlük ve Adalet Partisi lideri Dragan Djilas X’te yazdığı yazıda Vuçiç’in “Cumartesi günü yüz binlerce kişinin toplanacağını bile bile Kosova’dan suçluları, haydutları ve Kızıl Berelileri getirip Pionirski Park’a yerleştirdiğini” belirtti.
Vuçiç muhalefeti marjinalleştirdi
Resmi muhalefeti başarılı bir şekilde marjinalize eden Vuçiç ve Sırp İlerleme Partisi, reform isteyen ancak demokratik değişim için net bir planı olmayan lidersiz bir hareket olan öğrenci protestoları karşısında dengesini kaybetti.
Protestocular Novi Sad’daki felaketin hesabının sorulmasının yanı sıra hukukun üstünlüğüne dayalı şeffaf kurumlar talep ediyor. Ölümcül çatı çökmesi ile ilgili olarak bir ondan fazla kişi suçlandı. İstasyonun tadilatı başladığında Novi Sad’ın eski belediye başkanı olan dönemin başbakanı Milos Vuçeviç, görevdeki belediye başkanı gibi Ocak ayında istifa etti.
Konumunu korumak için başbakanını feda ettiği düşünülen Vuçiç, bir geçiş hükümeti kurulmasını ve altı ay içinde seçimlere gidilmesini reddetti. Rus söylemlerini yineleyen Vuçiç, protestoları kendisini iktidardan düşürmek ve Sırbistan’ı yok etmek için Batı tarafından düzenlenmiş bir oyun olarak tanımladı.