CEMİL TOKPINAR | YORUM
Ramazan’dan sonra 6 gün tutulan Şevval oruçlarını hiç terk etmeyen insanlar vardır. Bunlar ilk fırsatta tutmaya başlar ve kısa zamanda bitirirler. Bazıları da, “Nasıl olsa bir ay içinde müsait olduğum günlerde tutacağım!” diyerek ihmal ederler. Bir de bakarlar ki günler geçmiş, bazı engeller çıkmış ve fırsatı kaçırmış olurlar.
Eğer başlangıçta üşengeçlik etmişseniz ve Şevval ayının bitmesine bir iki hafta varsa henüz fırsat kaçmış değildir. Sadece biraz dikkat ve gayret gerekir.
Bu hususta bizi teşvik için Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Kim Ramazan orucunu tutar ve ona Şevval ayından altı gün ilâve ederse, sanki yıl orucu tutmuş olur.” (Müslim, Sıyâm: 204; Tirmizî, Savm: 53; Ebu Dâvud, Savm: 58)
Ramazan ayı ve bayramından sonra Şevval ayı içinde “altı gün orucu” adıyla bilinen orucu tutmak müstehaptır.
Şevvâl ayının ilk gününde yani Ramazan Bayramının birinci gününde oruç tutulması tahrimen mekruhtur, yani harama yakındır. Bayramın diğer günlerinde ve Şevvâl ayında kaza veya nafile oruç tutulabilir. Ancak bayramlar bir yönüyle ikram etme ve ikram alma günleri olduğu için Şevval ayının ilk üç gününden sonra başlanması daha şık olur.
Oruç ayı Ramazan’ın tamamlayıcısı durumunda olan Şevvâl ayında tutulacak altı günlük oruç, bir Müslümana bir yıllık oruç sevabı kazandıracaktır. Bu altı günlük orucun hiç ara vermeden peş peşe tutulması mecburiyeti yoktur; Şevval ayı içinde olmak şartıyla aralıklarla da tutulabilir.
BİR YIL ORUÇ TUTMAK GİBİ FAZİLETLİ
Şevvâl ayında tutulacak altı günlük oruçla, bir yıl oruç sevabının nasıl elde edileceği hususunu ise âlimlerimiz şöyle açıklamaktadırlar:
Dinimizde, bir iyilik yapana on sevap verileceği yolundaki hadis esas alındığında, bir Müslüman otuz günlük Ramazan orucuna ilâveten Şevvâl ayındaki altı günlük oruçla otuz altı gün tutmuş olmaktadır. Bu otuz altı günlük oruç, hadiste ifade edilen on sevap ile çarpıldığı zaman 360 gün elde edilir. Böylece kamerî yıl hesabıyla bütün bir yıl oruçla geçirilmiş gibi olur.
Tabiî ki bu açıklama, verilecek sevabın en asgarîsini ifade etmektedir. Çünkü Ramazan ayındaki salih amellere bin katlı sevap verilir.
Eğer şartlar müsaitse Şevval orucu tutanlar, dost ve akrabalarını iftara davet ederlerse, hem bu orucu tutmak isteyenlere hatırlatıp teşvik etmiş olurlar, hem de iftar sevabı kazanırlar.
Bu arada “Sebep olan yapan gibidir” sırrınca herkes insanları telefonla ve sosyal medya hesaplarıyla Şevval oruçlarına teşvik ederse fazladan sevap kazanmış olur.
NAFİLE ORUÇLAR HANGİLERİDİR?
Şevval orucu vesilesiyle diğer nafile oruçları da kısaca hatırlatalım ki, oruçla ilişkimiz sadece Ramazan’dan ibaret olmasın. Bunları şöyle sıralayabiliriz:
- Muharrem ayının 9 ve 10’uncu veya 10 ve 11’inci günleri oruç tutmak tavsiye edilmiştir. Bu oruca Aşûre Orucu denir.
Hadîs-i şerîfte, “Aşûre orucunun geçmiş yılın günahlarına keffâret olacağı” (Tirmizî, Savm: 47)) belirtilmiştir. Bu oruç, aşûre günü olan Muharremin onuncu gününe, öncesinden veya sonrasından bir gün ilâve ile birlikte tutulmalıdır. Çünkü sadece Muharremin onuncu günü oruç tutmak mekruhtur. Ancak sadece onuncu gün müsait olan terk etmek yerine bir gün de tutabilir.
- Her kamerî ayın 13, 14 ve 15’inci günü tutulan oruçlar sünnettir. Bu günlere eyyâm-ı bîz (aydınlanma günleri veya dolunay günleri) denir. (Tirmizî, Savm: 44)
- Her haftanın pazartesi ve perşembe günleri oruç tutmak sünnettir. (Tirmizi, Savm: 44; Nesai,Sıyam: 36, 70; İbn Mace, Sıyam: 42)
Resûl-i Ekreme (s.a.v.) pazartesi günü oruç tutmak hakkında sorulunca, şöyle buyurmuştur: “Bu, benim doğduğum, Peygamber olarak gönderildiğim ve bana Kur’an indirilen gündür.” (Müslim, Sıyam:197)
- Hz. Dâvut (a.s.)’ın yaptığı gibi, bir gün oruç tutup bir gün iftar etmek de müstehaptır. Bu tarz tutulan oruca “Savm-ı Dâvud” denir.
Resûlüllah Efendimiz (s.a.v.), “Allah indinde en makbûl oruç, kardeşim Dâvud`un orucudur. Bir gün yer, bir gün tutardı.” (Gazali, İhya, 1/673) buyurarak, ümmetini bu şekilde oruç tutmaya teşvik etmiştir.
- Şaban ayı, oruç tutmak bakımından, en sevaplı ve faziletli aylardan biridir. Resûlüllah Efendimiz (s.a.v.), Ramazan dışında hiçbir ayda, Şaban ayındaki kadar çok oruç tutmamıştır. Sebebi kendisine sorulunca şöyle izah etmişlerdir:
“Bu ay, Receb ile Ramazan ayı arasında insanların kendisinden gafil oldukları bir aydır. Hâlbuki o, içerisinde amellerin Rabbü`l-Âlemîne arz olunduğu bir aydır. Binaenaleyh, ben, amelimin, oruçlu olduğum halde Allah’a arz olunmasını dilerim.” (Nesâî, Sıyâm: 70; İbn Ebû Şeybe, el-Musannef, nr. 9858)
- Zilhicce ayının ilk dokuz günü oruç tutmak da hadiste teşvik edilmiştir.
Bu günlerin kıymetini anlatan Sevgili Peygamberimizin (s.a.v.) muhteşem müjdesi şöyledir: “Allah’a ibadet edilecek günler içinde Zilhicce’nin ilk on gününden daha sevimli günler yoktur. O günlerde tutulan her günün orucu bir senelik oruca, her gecesinde kılınan namazlar da Kadir Gecesine denktir.” (Tirmizi,Savm: 52; İbn-i Mâce,Sıyam: 39)
- Ayrıca belirli bir günle ilişkili ve düzenli olmayan oruçların olduğunu Aişe Validemizin (r.a.) rivayet ettiği şu hadisten öğreniyoruz: “Resûlullah (a.s) sabah (namazından sonra) eve geldiğinde, ‘Yiyecek bir şey var mı?’ diye sorardı. Biz, ‘Hayır yok’ dediğimizde, ‘O halde ben de (nafile) oruç tutarım’ derdi.”
Oruç ibadeti, Ramazan dışında çok ihmal edildiği için mümkün mertebe sünnet oruçlardan tutmaya çalışalım ki, başkalarına da örnek olmuş ve teşvik etmiş olalım.