Pekin’de Çin ve Avrupa Birliği zirvesi; taraflardan güven ve çözüm vurgusu

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Avrupa Birliği liderleri ile yaptığı görüşmelerde AB ve Çin arasındaki güvenin derinleştirilmesi gerektiğini söyledi. Ancak AB liderleri, mevcut sorunların çözülmesi için “somut adımlar” talep etti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın katıldığı zirve, Çin ile AB arasındaki diplomatik ilişkilerin 50’nci yılını kutlamak için düzenlense de gergin bir atmosferde geçti.

Çin, Avrupa ile ABD’den daha dengeli ve istikrarlı bir ilişki kurmayı hedefliyor. Ancak Brüksel, Çin’in devlet destekli ucuz ürünleriyle Avrupa pazarını tehdit ettiğini ve Rusya ile olan yakın ilişkisinin, Ukrayna’daki savaşı dolaylı olarak desteklediğini savunuyor.

Xi Jinping, “Uluslararası ortam ne kadar karmaşık olursa, Çin ile Avrupa’nın o kadar çok iletişim kurması ve güveni artırması gerekir.” dedi. Çin lideri, Avrupa’nın karşılaştığı sorunların Çin’den kaynaklanmadığını savunarak, “Aramızda temel bir çıkar çatışması ya da jeopolitik çelişki yok” ifadelerini kullandı.

Von der Leyen ise, ilişkilerin bir “kırılma noktasında” olduğunu belirtti ve “Tarafların birbirinin kaygılarını tanıması ve gerçek çözümler üretmesi” gerektiğini vurguladı. Costa da, “İlişkimizin karşılıklı yarar getirecek şekilde somut ilerleme kaydetmesini istiyoruz.” dedi.

Ticaret savaşı ve pazar erişimi

AB, Çin ile olan yaklaşık 360 milyar dolarlık dış ticaret açığını “sürdürülemez” olarak tanımlıyor. Von der Leyen, Çin’in Avrupa şirketlerine pazarda daha fazla erişim sağlaması ve stratejik öneme sahip nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kısıtlamalarını gevşetmesini istediklerini söyledi.

AB ayrıca, Çin’den ithal edilen elektrikli araçlara sübvansiyon nedeniyle ek vergi uyguluyor. Pekin ise bu uygulamayı adaletsiz bularak Avrupa’dan ithal edilen domuz eti, süt ürünleri ve brendiye yönelik soruşturmalar başlattı.

Ukrayna savaşı krizi

AB’nin bir diğer temel kaygısı da Çin’in Rusya ile olan yakınlığı. Brüksel, Pekin’in 2022’de başlayan işgal sonrası Moskova ile ilişkilerini derinleştirerek savaşa dolaylı destek verdiğini düşünüyor. Geçen hafta, AB’nin Rusya’ya yönelik yeni yaptırımları kapsamında 2 Çin bankası da hedef alındı. Bu adım, Çin Ticaret Bakanlığı tarafından “şiddetli bir protesto” ile karşılandı.

Costa, zirvede Çin’den Rusya’ya baskı yapmasını istedi. Costa, “Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi daimi üyesi olarak Çin’i, BM Şartı’na saygı duyması ve Rusya’nın saldırgan savaşına son vermesi için etkisini kullanmaya çağırıyoruz.” dedi.

AB yetkilileri, Çin’den ilişkileri kesmesini değil ama Rusya’ya yönelik gümrük ve finans kontrollerini sıkılaştırmasını beklediklerini ifade etti.

Zirvede açıkça görülmese de taraflar arasındaki görüş ayrılıkları derin. Ancak AB, en üst düzeyde diyalog kurmanın önemli olduğunu vurguluyor.