‘Leman Dergisi’ meselesinde tarafımız belli mi?

SÜHEYLA GÜLTEKİN | YORUM

Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması, CHP’ye kayyım meselesi, ekonominin kötü gidişatı, protestolar derken kendine gündem bulmakta hiç zorlanmayan ülkemiz şimdilerde Leman Dergisi tarafından basılmış bir karikatür sebebiyle çalkalanıyor. Karikatürde özetle yukarıda kanatlı iki insan figürü ve aşağıda savaşan iki toplum yer alıyor.

İnsan olarak resmedilmiş figürlerin kanatlı olması ve isimlerinin ‘Muhammet’ ve ‘Musa’ olması, doğal olarak Peygamber Efendimiz’in (sav) ve Hz. Musa’nın resmedilmiş oldukları algısını oluşturuyor. Alttaki insanlarsa bu peygamberlerin getirdikleri dinler sebebiyle savaşıyorlar gibi sunulmuş.

Yani anlayacağınız, karikatürdeki tek sorun Efendimiz’in resmedilmiş olması değil, aynı zamanda İsrail-Filistin meselesini din savaşıymış gibi gösterirken diğer taraftan sanki taraflar aynı oranda suçlu ya da aynı oranda zarar görüyorlar gibi de gösteriyor olması.

Ne verdiği mesaj hakkaniyetli ya da gerçeği yansıtıyor ne de peygamberlerin resmedilmesine karşı toplum hassasiyeti göz önünde bulundurulmuş. Günün sonunda gayet kalitesiz sayılabilecek bir karikatür, gündeme oturmuş oldu. Verilen tepkiler sonrası Leman, bir açıklama metni yayınladı.

Metin, özellikle benim gibi karikatürü görmeden önce metni görüp okuyanlar tarafından bakıldığında gayet samimi bir özür yazısına benziyor. Ancak karikatürü incelediğinizde bunun öyle olmadığını anlamak uzun sürmüyor. Ben karikatürü, toplumun belirli bir kesiminde -özellikle Akp sonrasında daha da- derinleşen din düşmanlığının sağlıklı düşünme yeteneğini yok edip, kağıda dökülüverilmesi olarak yorumladım. Çünkü normal, sağlıklı bir zihin yapısına sahip, dürtüsel hareket etmeyen insanların Türkiye gibi bir toplumda bunu yapmasının bedelinin ağır olacağını tahmin etmesi zor olmasa gerek.

Toplumun buna karşı genel tepkisi ise beklendiği gibi oldu. Pek çok meselede olduğu gibi bu meselede de canı istediğinde konuyu kolayca düşünce özgürlüğü kapsamına alabilen sekülerler ve kutsallarına ancak kendi mahallesinden olmayan birileri tarafından bir tehdit geldiğinde tırnaklarını çıkaran muhafazakarlar olmak üzere toplum ikiye ayrılıverdi. Tarafların bugüne kadar yaşanan farklı olaylarda verdikleri tepkilere bakarak bu tepkilerinin ilkesellikle ilintili olmadığı rahatça söylenebilir.

Takdir edersiniz ki malum karikatür, Atatürk’ü nahoş gösteren bir içeriğe sahip olsa, bugün o karikatürü düşünce özgürlüğü kapsamına alanların kahir ekseriyetinin olayı aynı genişlikte karşılamayacaklarını tahmin etmek tuhaf bir öngörü olmaz. Aynı şekilde İslamcılık ya da dindarlık kavramlarının en çok yozlaştığı şu dönemde, Bakara-makara rezilliği ve iktidar yanlıları tarafından sahiplenilişi hafızamızdaki tazeliğini hala korurken “Kutsallarımıza zarar veriliyor!” gerekçesini ilkesellik bağlamında değerlendirmek de kezâ zorlayıcı olur.

Burada, Türkiye’de yaşanan hukuksuzlukları birkaç kez dile getirdiği için Efendimiz’e yapılan saygısızlığı sineye çekip Leman’ı haklı çıkarma çabalarını hiçbir şekilde tasvip etmediğimi de belirtmeden geçmek istemiyorum. Bu söylediğim sadece Leman özelinde değil, herkes için geçerli aslında.

Hukuksuzluklara razı gelmeyen kişi ya da kurumlara elbette teşekkür edebiliriz ancak bunun, bizlere onların her görüşlerini tasvip etme zorunluluğu getirmediğinin farkında olmak gerektiğini düşünüyorum. Bu konu ayrıca ele alınması gereken bir konu olduğu için çok açmayacağım ama genel hatlarıyla fikrimi beyan etmeden de geçmedi istemedim.

Tarafların görüşlerinin tutarsızlığı ya da karikatür sahiplerinin özürlerinin geçersizliği bir yana, meselenin en ilgi çekici yanlarından biri de hükûmet tarafından ele alınış şekliydi. Karikatüre tepkiler, yayınlanmasından hemen sonra değil, 4 gün sonra gelmeye başladı.

Sokaklar, daha önce de pek çok olayda olduğu gibi güçsüzü kolayca ezebilecekleri bir fırsat doğduğunda kendilerini teskin etme fırsatını asla kaçırmak istemeyen, çabucak gaza gelip ucuz gövde gösterileriyle kendini cihatta hisseden, özünde normal yaşantısına bakıldığında sünnetle ilişkisi son derece zayıf, kof adamlarla doluverdi ve maalesef Madımak Oteli faciasını hatırlatan görüntüler ortaya çıktı.

Dergi yöneticisi ve karikatüristin de aralarında bulunduğu pek çok kişi Cemaat operaksyonlarında görmeye alışkın olduğumuz bir tarzda ters kelepçeyle gözaltına alındılar. Gözaltılar sırasında her açıya kameramanların yerleştirilmiş olması, emniyet sağlamaya çalışmaktan çok Polat Alemdar’cılık oynuyor görünümü veren emniyet mensupları, operasyonları kırmızı bültenle aranan terör örgütü liderini kıskıvrak yakalamış gibi sunan Bakan Bey’in pohpohlanmayı seven küçük enişte halleri, ülke yönetiminin nasıl boş adamların elinde olduğunu gözler önüne seriyordu.

Leman’la ilgili teyitli olarak öğrendiğim en ilginç detaylardan biri de dağıtımının Berat Albayrak’ın kardeşi Serhat Albayrak’ın sahibi olduğu Turkuvaz Medya, baskısınınsa İhlas Gazetecilik tarafından yapılıyor olmasıydı. Leman’ın genel olarak dindar figürleri çok çirkin çizen ve muhafazakar kitleye karşı nefret boyutunda içerik üreten bir dergi olduğu bilgisi yeni değil. Daha önce Hz. Adem ve Hz. Havva’yı da çok çirkin bir içerikle karikatürize etmişlerdi. O yüzden dağıtımının hâla dindar oldukları iddiasında olan kurumlar tarafından yapılıyor olmasını ilginç buldum. Tabi bunu ilginç bulmanın daha ilginç olduğunu söylerseniz de haksız sayılmazsınız. Kimin elinin kimin cebinde olduğunu asla kestiremeyeceğimiz bir ülkede şaşırılacak pek bir şey kalmadı artık.

Özetle varmak istediğim nokta şu; öyle sıkıntılı durumlar yaşandı ki, siyasilere olan nefretin aslında hiç hak etmeyen kişi ya da kitlelere karşı sevgi ya da orantısız hoşgörüye dönüştürüldüğünü görüyorum.

Oysa biraz detaylı bakarsak kronik hale gelmiş din düşmanlığını bir karikatüre fütursuzca aktaranların da temiz olmadığını, kendi kutsallarına hakaret söz konusu olduğunda tepkileri skolastik dönemleri aratmazken, konu dînî kutsallara hakarete geldiğinde düşünce özgürlüğü falan gibi laflarla çirkinliği hunharca savunanların da temiz olmadığını, din savunuculuğu başlığı altında sokakları nefislerini teskin etme alanına çevirenlerin de temiz olmadığını rahatlıkla görebiliriz.

Bizler meselelere biraz daha ayık olması gerekenler olarak, bunlardan herhangi birine taraf olmak zorunda değiliz…