TR724 ekranlarında yayınlanan “Okuma Zamanı” programında gazeteci Ekrem Dumanlı, bu hafta terör kavramını, devletlerin bu kavramı nasıl kullandığını ve bu konuda toplumların nasıl yönlendirildiğini ele aldı. Programda iki önemli yapım üzerinden “terörist kimdir?” sorusuna cevap arandı.
Dumanlı, son dönemde Netflix’te yayınlanan “American Terror: Oklahoma City Bombing” belgeseliyle, Tim McVeigh’in radikal bir dönüşüm sonucu Amerikan tarihindeki en kanlı iç terör saldırılarından birini gerçekleştirmesini analiz etti. McVeigh’in Amerikan ordusunda görev yaptıktan sonra nasıl aşırıcı bir gruba kapıldığını ve ardından FBI binasını bombalayarak çok sayıda insanın ölümüne neden olduğunu anlattı. Bu örnek üzerinden bireysel radikalleşme sürecine dikkat çekti.
Programın ikinci bölümünde ise Dumanlı, gerçek bir hikâyeden uyarlanan “The Mauritanian” (Moritanyalı) filmi üzerinden, bir kişinin delil olmaksızın “terörist” ilan edilmesinin dramatik sonuçlarını ele aldı. ABD tarafından Guantanamo’da yıllarca yargılanmadan tutulan Muhammedu Ould Slahi’nin yaşadığı adaletsizlikleri ve uğradığı işkenceleri değerlendirdi. Filmde savunma ve iddia makamındaki iki avukatın hukuk ve vicdan eksenindeki çatışması da Dumanlı’nın dikkat çektiği önemli noktalardan biriydi.
Ekrem Dumanlı, program boyunca şu soruyu tekrar tekrar gündeme taşıdı:
“Bir insana terörist diyen devlet her zaman haklı mıdır?”
Ve ekledi: “Terörist olduğuna mahkemeler değil, hükümetler karar veriyorsa, bunun adı hukuk değil keyfiliktir.”
Nelson Mandela, Menachem Begin, Gerry Adams gibi geçmişte ‘terörist’ olarak yaftalanan ancak daha sonra kahraman ya da lider olarak anılan isimleri hatırlatan Dumanlı, “Devletler bu kavramı zaman zaman araçsallaştırabiliyor” diyerek, özellikle otoriter rejimlerde terör etiketinin muhalifleri bastırmak için kullanıldığını ifade etti.
Programda son olarak Türkiye’de yaşanan mağduriyetlere de değinildi. Dumanlı, eline hiç silah almamış, akademisyen, ev hanımı, gazeteci ve öğretmen gibi binlerce insanın “terörist” olarak etiketlenmesinin toplumun vicdanında kabul görmediğini vurguladı.
Ekrem Dumanlı’ya göre terörist olup olmadığını belirleyecek en önemli kriterler üç ana başlıkta toplanmalı:
-Şiddet ve cebir kullanımı
-Bağımsız mahkemelerin kararı
-Toplumun vicdanı ve olgulara dayalı değerlendirmesi