Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 15 Temmuz sonrası OHAL kapsamında çıkarılan ve en büyük kamu görevlisi ihraçlarında birinin gerçekleştiği 672 sayılı KHK ile ilgili kritik bir karar verdi. İhraç edilen 50 bin kişiden biri olan öğretmen Gökhan Köksal’ın başvurusunu değerlendiren AİHM, iç hukuk yollarının tükenmediğini OHAL komisyonuna başvurulması gerektiğine karar verdi. Bu kararın 20 bine yakın başvuruyu etkileyebileceğini aktarılıyor. AİHM’in adres gösterdiği OHAL Komsiyonu’nun ise yaklaşık 200 bin mağduriyeti nasıl değerlendireceği ise meçhul.
Geçtiğimiz Şubat ayında kurulması gerekirken Mayıs ayında 7 kişilik üyesi anca atanan OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu, uzun süre bina ve personel eksikliği iddiasıyla faaliyete geçemiyor. Komisyonun illerde de henüz örgütlenemediği aktarılıyor.
2 Ocak’ta kuruldu ama tek bir inceleme yapmadı
Türkiye’de OHAL döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelere (KHK) yargı yolunu açan OHAL Komisyonu’nun kurulmasına 2 Ocak’taki Bakanlar Kurulu’nda karar verildi. 23 Ocak tarihli 685 Sayılı KHK ile 7 üyeli komisyon kuruldu. Mağduriyetleri inceleyecek komisyonun başkan ve 6 üyesi 16 Mayıs’ta anca belirlenebildi. Başkanlığa Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Selahaddin Menteş getirildi. Fakat mağdurların başvuruları henüz alınmaya başlanmadı. Komisyonda çalışacak olan, aralarında yargı ve emniyetten uzman isimlerin de yer alması beklenen yaklaşık 150 kişi için de çalışma yürütülüyor.
15 Temmuz sonrası hukuksuz bir şekilde 97 bini aşkın memur ihraç edilip 30 binden fazlası açığa alındı. Yaklaşık150 bin kişiye işlem yapıldı. 1500 dernek ve 123 vakfın varlığı sona erdirildi. Anayasa Mahkemesi’ne 70 bini aşkın bireysel başvuru yapılırken, idare mahkemelerine binlerce dava açıldı. Komisyona bu çerçevede 200 bine yakın başvuru gelmesi bekleniyor.
Ne yapmalı?
KHK komisyonuna işaret eden ve iç hukukun tüketilmediğini iddia ederek davalara bakmayı şu aşamada reddeden AİHM, mağduriyet sürecini uzatacak. Öncelikle komisyona başvuruyla birlikte işe iade davaları düşecek ve dosyalar sevk edilecek. Komisyon olumlu karar vermezse kararlara yapılacak itirazlar mahkeme yoluyla olacak ve muhatap komisyon değil, en son çalışılan kurum olacak.
Kurumun karar verici olmadığını iddia etmesiyle de dosyaların yetkisizlik tartışmaları eşliğinde mahkemeler arasında gidip geleceği endişesi oluşacak. Ancak, her durumda memuriyetten ihraç edilmiş ya da KHK zulmüne uğramış kişilerin OHAL komisyonlarına mutlaka müracaat etmeleri gerekiyor. İleriki hukuki süreçlerde bu başvurunun da yapılmış olması hem dava bütünlüğü hem de iç hukukun gereklerinin eksiksiz yerine getirildiği argümanı açısından şart.