İzlandalılar, Avrupa Birliği’ne üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmayacağına karar vermek üzere bugün sandık başına gidiyor. Anketlere göre, ‘evet’ ve ‘hayır’ oylarının başa baş çıkması bekleniyor.
İzlanda’da seçmenler bugün, ülkenin Avrupa Birliği’ne katılım sürecini yeniden başlatıp başlatmama konusunda oy kullanıyor. Referandum, Reykjavik’in üyelik müzakerelerine geri dönüp dönmeyeceğini veya AB üyeliği ihtimalini öngörülebilir gelecekte tamamen rafa kaldırıp kaldırmayacağını belirleyecek.
Oy verme işlemi yerel saatle 09.00’da başlayıp 22.00’ye kadar sürecek. Seçmenlere, “AB ile üyelik müzakerelerine yeniden başlanması” ya da “herhangi bir anlaşmanın nasıl olabileceğinin dahi araştırılmaması” seçenekleri sunuluyor.
“Evet” üyelik anlamına gelmiyor
Referandumdan “evet” çıkması, İzlanda’nın doğrudan AB üyesi olması anlamına gelmeyecek. Böyle bir sonuç yalnızca üyelik müzakerelerinin yeniden başlamasının önünü açacak. Görüşmelerin sonucunda ortaya çıkacak olası üyelik anlaşması ise ayrıca referanduma sunulacak.
İzlanda, 2009 yılında yaşadığı mali krizin ardından AB’ye üyelik başvurusunda bulunmuştu. Ancak 2013’te Avrupa karşıtı politikalarıyla bilinen yeni bir hükümetin göreve gelmesiyle üyelik görüşmeleri askıya alındı. İzlanda, 2015’te ise adaylığını resmen geri çekti.
AB yanlısı bir koalisyonun 2024 seçimlerini kazanmasıyla süreç yeniden gündeme geldi. Koalisyon, seçim kampanyasında AB üyelik sürecinin yeniden başlatılıp başlatılmayacağı konusunda referandum düzenleme sözü vermişti.
Avrupa için de önemli bir sınav
Yaklaşık 400 bin nüfusa sahip İzlanda, AB’ye katılması halinde nüfus bakımından birliğin en küçük ülkesi olacak. Bu unvan şu anda Malta’ya ait.
Ancak referandumun önemi İzlanda’nın nüfusunun çok ötesine geçiyor. Birleşik Krallık’ın Brexit referandumunun üzerinden 10 yıl geçerken, Avrupa Birliği açısından bu oylama genişleme sürecine yeniden ivme kazandırma fırsatı olarak görülüyor.
Özellikle ekonomik açıdan gelişmiş Kuzey Avrupa ülkelerinin AB’ye ilgisinin hala devam edip etmediği de bu referandumla sınanacak. İzlanda’daki gelişmeleri, AB üyeliğini yıllardır tartışan Norveç’in de yakından izlemesi bekleniyor.
Referandum sonucu hukuken bağlayıcı olmayacak. Buna rağmen sandıktan güçlü bir “Evet” çıkması halinde Reykjavik yönetiminin AB üyelik sürecini yeniden başlatması yönündeki siyasi baskının ciddi biçimde artması bekleniyor.
İlk sonuçların pazar günü sabahın erken saatlerinde açıklanması bekleniyor.