Uluslararası Gazeteciler Derneği (IJA), Birleşmiş Milletler’e sunduğu kapsamlı raporda dijital platformlardaki algoritmik görünürlük kısıtlamalarına ve gazetecilere yönelik artan tehditlere dikkat çekti. Rapor, sosyal medya devlerinin içerik yönetim politikalarının basın özgürlüğünü tehdit ettiğini ortaya koydu.
IJA’nın hazırladığı rapor, özellikle büyük dijital platformların (Meta, X, YouTube, TikTok vb.) kullandığı algoritmaların bağımsız gazetecilerin haberlerini nasıl görünmez kıldığını detaylı biçimde ele alıyor. Raporda, gazetecilerin hedef alınması, içeriklerin sistematik olarak azaltılması ve fiziksel güvenlik riskleri gibi konulara geniş yer verildi.
Rapordaki saptamalar
Algoritmik görünürlük kısıtlamaları: Birçok gazeteci ve haber kuruluşu, içerikleri “gölgelendirilme” (shadow banning) veya görünürlüğün dramatik şekilde düşürülmesiyle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, özellikle hükümet eleştirisi yapan, insan hakları ve yolsuzluk haberleri yapan gazetecilerde daha belirgin hale geliyor.
Gazeteci güvenliği tehdidi: Rapor, dijital platformlarda hedef gösterilen gazetecilerin fiziksel saldırılara ve yasal tacize daha açık hale geldiğini vurguluyor. Algoritmaların “tartışmalı içerik” etiketiyle işaretlediği haberler, gazetecileri hem online hem offline tehditlere maruz bırakıyor.
Şeffaflık eksikliği: Platformların içerik moderasyonu ve algoritma kararları konusunda yeterince şeffaf olmadığı belirtiliyor. Gazetecilerin itiraz mekanizmalarının yetersiz ve yavaş işlediği ifade ediliyor.
BM’ye sunulan çağrılar
IJA, raporunda Birleşmiş Milletler’den şu taleplerde bulundu:
-Dijital platformların algoritmalarının bağımsız denetimden geçirilmesi
-Gazetecilerin görünürlüğünün korunması için uluslararası standartlar oluşturulması
-Gazeteci güvenliğine yönelik tehditlerde platformların daha fazla sorumluluk alması
-İçerik kaldırma ve kısıtlama kararlarına karşı etkili itiraz mekanizmaları
Dernek, bu sorunların özellikle otoriter rejimlerde ve seçim dönemlerinde daha da arttığını belirterek, basın özgürlüğünün dijital çağdaki en büyük tehditlerinden birinin algoritmik sansür olduğunu vurguladı.
Küresel boyut
Rapor, Türkiye dahil birçok ülkeden gazetecilerin yaşadıkları sorunları örneklerle destekliyor. Özellikle muhalif seslerin bastırılması, dezenformasyonla mücadele adı altında bağımsız haberciliğin engellenmesi ve kadın gazetecilere yönelik cinsiyet temelli online şiddet konuları raporda ön plana çıkıyor.
IJA Genel Sekreteri, “Dijital platformlar kamuoyunun haber alma hakkını doğrudan etkiliyor. Bu şirketler artık birer ‘küresel kamu hizmeti sağlayıcısı’ konumundadır ve bu nedenle daha fazla sorumluluk taşımalıdır” değerlendirmesinde bulundu.